Hằng năm, Ban chỉ đạo phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” từ tỉnh đến cơ sở luôn chú trọng đến công tác tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng, Nhà nước về thực hiện xây dựng gia đình văn hóa với nhiều hình thức phong phú như thông qua các chương trình, chuyên mục phát sóng, bài viết trên Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Tĩnh, hệ thống băng rôn, khẩu hiệu.... Đồng thời, tổ chức nhiều hội thi, hội diễn, tọa đàm, hội nghị biểu dương gia đình văn hóa, các cuộc họp ở thôn, tổ dân phố và sinh hoạt của các đoàn thể Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên, Hội Cựu chiến binh, Hội Nông dân, Hội Người cao tuổi để chia sẻ, động viên và khích lệ người dân tham gia phong trào xây dựng gia đình văn hóa. Nhiều thôn, tổ dân phố đã đưa nội dung tiêu chí gia đình văn hóa gương mẫu chấp hành chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; tích cực tham gia các phong trào của địa phương nơi cư trú, gia đình hòa thuận, hạnh phúc, tiến bộ, tương trợ giúp đỡ mọi người trong cộng đồng; tổ chức lao động, sản xuất, kinh doanh, công tác, học tập đạt năng suất, chất lượng và hiệu quả vào các hương ước, quy ước nhằm gìn giữ những giá trị truyền thống của gia đình, dòng họ, làng xóm.
Vì vậy, trong những năm qua, nhiều phong trào, hội thi của các đoàn thể nhằm xây dựng, phát triển gia đình đã được phát động như loại hình các câu lạc bộ: “Phòng chống bạo lực gia đình”, “Gia đình hạnh phúc”, “Gia đình không sinh con thứ 3”, “Gia đình trẻ”; các mô hình gia đình: “Ông bà cha mẹ mẫu mực, con cháu hiếu thảo”, “Gia đình 5 không, 3 sạch”; các phong trào: “Phụ nữ tích cực học tập, lao động sáng tạo, xây dựng gia đình hạnh phúc”, “Xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc”, “Gia đình hiếu học”... Nhiều hình thức sinh hoạt Câu lạc bộ (CLB) Gia đình văn hóa ở các địa phương như phường Thành Sen, xã Kỳ Xuân, xã Kỳ Khang, xã Cẩm Xuyên, phường Bắc Hồng Lĩnh... đã lồng ghép tốt với các nội dung hoạt động của các đoàn thể như Hội Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh, Hội Nông dân, Chi cục DSKHHGĐ... Riêng Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã xây dựng và duy trì 20 CLB điểm về gia đình tại các địa phương trong tỉnh ở các loại hình. Cụ thể : 11 mô hình phòng chống bạo lực gia đình ở phường Bắc Hồng Lĩnh, xã Kỳ Xuân, xã Đức Thọ, xã Hương Khê, xã Đồng Tiến, xã Kỳ Hoa, xã Hương Sơn, xã Mai Hoa, phường Thành Sen, xã Kỳ Anh, xã Cổ Đạm. 3 mô hình củng cố gia đình văn hóa trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở xã Mai Phụ, Cẩm Bình, Can Lộc. 2 mô hình tuyên truyền đạo đức lối sống trong gia đình Việt Nam ở xã Việt Xuyên, Tiên Điền. 1 mô hình gia đình hạnh phúc – xây dựng nông thôn mới tại xã Xuân Thành. 3 mô hình triển khai thí điểm “Bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình” tại xã Lộc Hà, xã Thiên Cầm, phường Thành Sen. Những hoạt động trên đã góp phần thúc đẩy phong trào xây dựng gia đình văn hóa trên địa bàn tỉnh ngày càng đạt hiệu quả thiết thực. Đến tháng 12/2025, toàn tỉnh Hà Tĩnh có tỷ lệ Gia đình văn hóa đạt 95,3%; Thôn, tổ dân phố văn hóa đạt 96,5%. Các địa phương có tỷ lệ gia đình văn hóa cao như phường Thành Sen (98,7%); xã Đức Thọ (97,6%); xã Kỳ Lạc (97,2%)... Việc đăng kí, bình xét gia đình văn hóa được thực hiện đúng trình tự, thủ tục, được đông đảo nhân dân nhiệt tình hưởng ứng, lễ tôn vinh gia đình văn hóa được các địa phương tổ chức trang trọng vào ngày Đại đoàn kết hàng năm.
Phong trào xây dựng Gia đình văn hóa được chú trọng đều ở các lĩnh vực như xây dựng và giữ gìn nền nếp gia phong, phát triển kinh tế, gương mẫu đi đầu trong các hoạt động xã hội, gia đình hiếu học. Nhiều gia đình hiện nay tuy có nhiều thế hệ chung sống song vẫn giữ được nền nếp gia phong, sống đầm ấm, hạnh phúc dưới một mái nhà, nuôi dạy con cháu thành đạt, tình nghĩa thủy chung, thương yêu đùm bọc lẫn nhau. Về lĩnh vực phát triển kinh tế hộ gia đình, làm giàu chính đáng có nhiều điển hình là hộ gia đình văn hóa. Nhiều gia đình văn hóa ở các địa phương đã trở thành điểm sáng, có tác động vô cùng to lớn cho nhiều phong trào phát triển như: “Xóa đói, giảm nghèo”, “Tương thân tương ái”, “Đền ơn đáp nghĩa”, xây dựng “Nông thôn mới”... Đây là những hạt nhân đi đầu trong mọi hoạt động ở địa phương, chấp hành nghiêm túc đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, hương ước, quy ước của thôn, tổ dân phố, nếp sống văn minh đô thị; gia đình hòa thuận, hạnh phúc, gìn giữ và phát huy những nét đẹp truyền thống của gia đình Việt Nam trong thời kỳ mới, là tấm gương điển hình trong công tác gia đình và xây dựng gia đình văn hóa ở cơ sở. Sự phát triển của phong trào xây dựng gia đình văn hóa giúp giảm thiểu các vụ bạo lực gia đình, nâng cao mức sống cho các hộ gia đình, góp phần đưa kinh tế xã hội của tỉnh nhà ngày càng phát triển.
Bên cạnh những kết quả đạt được, trong quá trình triển khai, phong trào vẫn còn một số hạn chế như: phát triển chưa đều; một số địa phương, đơn vị chưa thực sự quan tâm chỉ đạo đôn đốc phong trào; công tác chỉ đạo, triển khai thực hiện của cấp ủy, chính quyền một số cơ sở chưa thật sâu sát, không kịp thời; việc công nhận danh hiệu Gia đình văn hóa ở một số nơi còn chạy theo thành tích dẫn đến sự phát triển về số lượng gia đình văn hóa chưa thực chất, số lượng tăng nhưng chất lượng chiều hướng giảm sút; một số địa phương gặp khó khăn trong bố trí kinh phí khen thưởng cho Gia đình văn hóa nên khen thưởng ít hoặc không có cho nên không tạo được nguồn động viên....
Chính vì vậy, trong thời gian tới, phong trào xây dựng gia đình văn hóa phải đặt dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy Đảng và chính quyền các cấp, phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể, với các ngành, các cấp, tạo động lực thúc đẩy các phong trào khác ngày càng phát triển. Cần phát huy nội lực, dựa vào truyền thống tốt đẹp của từng gia đình, dòng họ, vào sức mạnh của cả cộng đồng, nêu cao vai trò gương mẫu của trưởng thôn (tổ dân phố), người cao tuổi, người có uy tín trong cộng đồng. Gắn kết phong trào xây dựng gia đình văn hóa với các phong trào thi đua, đặc biệt phong trào xây dựng nông thôn mới, chương trình hành động của các cấp, các ngành, địa phương các tổ chức đoàn thể nhằm tạo sức mạnh tổng hợp. Việc thực hiện quy ước, hương ước cộng đồng, giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, vệ sinh môi trường, nếp sống văn hóa nơi công cộng, bài trừ tệ nạn xã hội... tạo ra môi trường văn hóa lành mạnh, trong sạch. Chú trọng đầu tư kinh phí cho phong trào và thường xuyên tập huấn cho cán bộ, hướng dẫn chỉ đạo hoạt động phong trào ở cơ sở. Công tác đăng ký, bình xét, công nhận danh hiệu phải được tiến hành thường xuyên, kịp thời biểu dương, tôn vinh, nhân rộng những điển hình tiêu biểu trong phong trào với nội dung và hình thức phù hợp; khắc phục hiện tượng khen thưởng tràn lan.
Bài và ảnh: NGUYỄN NGA
Nguồn: Tạp chí VHNT số 628, tháng 12-2025
