Từ cuộc chơi trên màn hình đến ngành kinh tế số

Giá trị nổi bật của Esports là khả năng tạo ra sản phẩm nội dung số có sức lan tỏa lớn. Một giải đấu hiện đại không chỉ gồm các đội tuyển và kết quả thi đấu. Trước giải, đơn vị tổ chức cần xây dựng thương hiệu, phát triển truyền thông, kết nối tài trợ và thu hút cộng đồng. Trong giải, cần hệ thống kỹ thuật, phát sóng trực tiếp, bình luận, dữ liệu trận đấu và hoạt động tương tác với người hâm mộ. Sau giải, các khoảnh khắc nổi bật, câu chuyện vận động viên và sản phẩm truyền thông vẫn tiếp tục được khai thác.

Chuỗi hoạt động đó tạo ra nhu cầu nhân lực đa dạng: vận động viên, huấn luyện viên, trọng tài, quản lý đội tuyển, chuyên gia kỹ thuật, đạo diễn phát sóng, nhà sản xuất nội dung, nhân sự marketing và điều phối sự kiện. Esports không chỉ tạo sân chơi thi đấu, mà còn mở ra cơ hội nghề nghiệp cho lực lượng lao động trẻ gắn với công nghệ và sáng tạo.

Khán giả Esports phần lớn là người trẻ, thường xuyên tương tác với đội tuyển, vận động viên và thương hiệu trên nền tảng số. Một giải đấu thành công vì thế có thể thúc đẩy nhu cầu về internet, thiết bị công nghệ, nền tảng phát sóng, quảng cáo số, thương mại điện tử, lưu trú và du lịch. Esports không chỉ tạo lượt xem, mà tạo ra một chuỗi giá trị kinh tế số.

Việt Nam và cửa sổ cơ hội để bứt phá

Việt Nam đang đứng trước cơ hội đưa Esports trở thành một lĩnh vực đóng góp rõ nét hơn cho kinh tế thể thao. Lợi thế đầu tiên là dân số trẻ, khả năng tiếp cận công nghệ nhanh, mức độ sử dụng thiết bị di động, mạng xã hội và nội dung số cao. Đây là nền tảng thuận lợi cho một ngành phát triển dựa trên cộng đồng trực tuyến và trải nghiệm số. Trong đó, Hội Thể thao điện tử giải trí Việt Nam (VIRESA) đóng vai trò “đầu tàu”.

Lợi thế thứ hai là năng lực thi đấu ngày càng được khẳng định. Thành tích của vận động viên Việt Nam tại SEA Games, ASIAD và nhiều hệ thống giải đấu quốc tế không chỉ đem lại niềm tự hào thể thao, mà còn gia tăng sức hút của thị trường Việt Nam với nhà phát hành, nhà tài trợ và đối tác quốc tế.

Lợi thế thứ ba là năng lực tổ chức sự kiện. Việt Nam đã có kinh nghiệm tổ chức môn Esports tại SEA Games 31 (do VIRESA phối hợp các công ty – nhà phát hành tự chủ 100% kinh phí tổ chức), hỗ trợ tổ chức tại SEA Games 32 và từng bước đăng cai các sự kiện khu vực, quốc tế. Việc tổ chức giải đấu lớn nhất Đông Nam Á - SEA Esports Nations Cup 2026 tại TP. HCM mới đây cho thấy Việt Nam không chỉ tham dự các sân chơi quốc tế, mà có thể kiến tạo nền tảng thi đấu cho khu vực.

Thông qua Esports, Việt Nam có thể quảng bá hình ảnh một quốc gia trẻ, năng động về công nghệ và có năng lực tổ chức chuyên nghiệp. Cơ hội này chỉ trở thành lợi thế khi chúng ta chuyển từ giải đấu đơn lẻ sang xây dựng hệ sinh thái có thi đấu ổn định, nội dung chất lượng, dữ liệu minh bạch, nhân lực, đầu tư và chiến lược dài hạn.

Hệ sinh thái chuyên nghiệp để thu hút đầu tư dài hạn

Trong giai đoạn đầu, lượng người xem là yếu tố dễ thu hút thương hiệu. Nhưng khi thị trường phát triển, doanh nghiệp không chỉ hỏi giải đấu có bao nhiêu lượt xem. Họ quan tâm cộng đồng có thực sự gắn bó hay không, hình ảnh vận động viên có phù hợp với thương hiệu hay không, dữ liệu truyền thông có đo lường được không và khoản đầu tư có tạo giá trị dài hạn hay chỉ dừng ở một chiến dịch ngắn hạn.

Điều đó đòi hỏi một hệ sinh thái chuyên nghiệp và đáng tin cậy. Giải đấu cần được chuẩn hóa về luật lệ, kỹ thuật, truyền thông và trải nghiệm người xem; có lịch trình ổn định, nhận diện rõ ràng, chất lượng phát sóng tốt và cơ chế tổ chức minh bạch.

Các vận động viên và đội tuyển cũng cần được xây dựng như những đại diện tích cực của thể thao Việt Nam trong môi trường số. Vận động viên Esports không chỉ là người thi đấu, mà còn có sức ảnh hưởng tới cộng đồng trẻ; do đó, đạo đức nghề nghiệp, văn hóa ứng xử và trách nhiệm xã hội phải là một phần của quá trình chuyên nghiệp hóa.

Bên cạnh đó, dữ liệu là nền tảng thiết yếu để doanh nghiệp đánh giá thị trường. Khi số liệu người xem, mức độ tương tác, hiệu quả nội dung và giá trị truyền thông được đo lường rõ ràng, doanh nghiệp sẽ có cơ sở chuyển từ tài trợ từng sự kiện sang đầu tư cho hệ sinh thái.

Trong quá trình này, VIRESA có vai trò quan trọng trong việc kết nối nhà phát hành, câu lạc bộ, doanh nghiệp, cơ quan quản lý, đối tác quốc tế và cộng đồng; qua đó góp phần kiến tạo các tiêu chuẩn phát triển bền vững cho Esports Việt Nam.

Bản quyền nội dung và nền kinh tế người hâm mộ

Khi hệ sinh thái được chuyên nghiệp hóa, giá trị của Esports không chỉ nằm ở tài trợ hay tiền thưởng. Một nguồn lực lớn trong tương lai là bản quyền nội dung, truyền thông số và nền kinh tế người hâm mộ.

Esports có lợi thế đặc biệt bởi nội dung được sinh ra trong môi trường số ngay từ đầu. Một giải đấu có thể phát sóng trên nhiều nền tảng, đồng thời tạo ra video nổi bật, phỏng vấn, hậu trường, phân tích chiến thuật, nội dung ngắn trên mạng xã hội và chương trình dành cho cộng đồng. Công nghệ trí tuệ nhân tạo còn có thể hỗ trợ cắt dựng khoảnh khắc nổi bật, phân tích hành vi người xem và cá nhân hóa nội dung, giúp giải đấu tiếp tục tạo giá trị ngay cả sau khi thi đấu kết thúc.

Song song với bản quyền là thị trường sản phẩm và trải nghiệm dành cho người hâm mộ. Người trẻ không chỉ muốn xem đội tuyển yêu thích thi đấu, mà còn muốn sở hữu áo đấu, vật phẩm lưu niệm, tham dự giao lưu hoặc các buổi xem chung. Khi đội tuyển quốc gia thi đấu quốc tế, Esports còn có thể tạo ra những biểu tượng văn hóa số, kết nối tinh thần thể thao với niềm tự hào quốc gia.

Nếu được khai thác bài bản, nội dung số và cộng đồng người hâm mộ sẽ trở thành tài sản thương mại lâu dài của Esports Việt Nam, giúp thị trường giảm dần sự phụ thuộc vào các khoản tài trợ ngắn hạn cho từng giải đấu.

Từ sự kiện quốc tế đến du lịch Esports

Giá trị của Esports không chỉ nằm trên màn hình. Khi Việt Nam đăng cai một giải đấu quốc tế, sự kiện kéo theo vận động viên, huấn luyện viên, cán bộ liên đoàn, đối tác thương mại, truyền thông và người hâm mộ. Từ đó phát sinh nhucầu về đi lại, lưu trú, ăn uống, mua sắm, tham quan và trải nghiệm thành phố chủ nhà. Một sự kiện Esports quốc tế vì vậy cũng là một tổ hợp kinh tế – truyền thông – du lịch.

Việc người trẻ di chuyển để xem giải đấu, gặp gỡ cộng đồng và tham dự lễ hội game là cơ sở để phát triển Esports Tourism – du lịch gắn với sự kiện thể thao điện tử.
Đối với Việt Nam, SEA Esports Nations Cup, The Grand Esports và các định hướng phát triển sự kiện quốc tế trong tương lai không chỉ là cơ hội thi đấu. Đó còn là cơ hội quảng bá điểm đến, thu hút giới trẻ quốc tế, thúc đẩy tiêu dùng địa phương và giới thiệu Việt Nam như một điểm đến năng động trong nền kinh tế số.

Việc SEA Esports Nations Cup được tổ chức tại TP. HCM hồi đầu tháng 5 này trong không gian của một sự kiện game và công nghệ cho thấy tiềm năng của mô hình kết hợp thi đấu, triển lãm, trải nghiệm công nghệ, hoạt động cộng đồng và du lịch đô thị. Nếu phát triển được các sự kiện có bản sắc và lịch trình ổn định, Việt Nam có thể từng bước trở thành một trung tâm sự kiện Esports của Đông Nam Á.

Nguồn nhân lực, Phygital Sports và không gian phát triển mới

Esports chỉ có thể phát triển bền vững khi có nguồn nhân lực chất lượng. Một ngành chuyên nghiệp không chỉ cần vận động viên, mà cần quản lý đội tuyển, chuyên gia tổ chức giải đấu, đạo diễn phát sóng, kỹ thuật viên, bình luận viên, nhà sản xuất nội dung, chuyên gia marketing thể thao số, chuyên gia dữ liệu và cán bộ quản trị quốc tế.

Các giải đấu ngày càng yêu cầu cao về công nghệ, tiêu chuẩn quốc tế, an toàn vận động viên và trải nghiệm khán giả. Vì vậy, hợp tác giữa tổ chức thể thao, doanh nghiệp, nhà phát hành và cơ sở đào tạo cần được coi là nhiệm vụ chiến lược, hướng tới hình thành nguồn nhân lực Esports chất lượng cao cho khu vực.

Nếu sự kiện là động lực thu hút đầu tư, thì nhân lực chính là nền móng giúp nguồn đầu tư đó chuyển thành giá trị lâu dài. Đây cũng là điều kiện để Việt Nam không chỉ trở thành nơi tổ chức giải đấu, mà còn có thể hướng tới vị thế một trung tâm nhân lực Esports của Đông Nam Á.

Cùng với Esports, xu hướng Phygital Sports đang mở rộng không gian của kinh tế thể thao số. Việc kết hợp vận động thể chất với công nghệ tương tác, cảm biến, trí tuệ nhân tạo và hệ thống chấm điểm số có thể tạo ra những mô hình mới cho trung tâm thể thao, cơ sở giáo dục và địa điểm giải trí. Một không gian Esports trong tương lai có thể đồng thời là nơi thi đấu, trải nghiệm công nghệ, tổ chức hoạt động cộng đồng và đào tạo kỹ năng số.

Phát triển Esports bài bản hôm nay vì thế cũng là cách để Việt Nam chuẩn bị cho những mô hình thể thao công nghệ mới trong tương lai.

Tầm nhìn 2030: Không chỉ là huy chương

Đối với Esports Việt Nam, thành tích thi đấu và huy chương luôn quan trọng, bởi đó là sự khẳng định năng lực vận động viên và niềm tự hào của cộng đồng. Tuy nhiên, nếu chỉ dừng lại ở thành tích, chúng ta chưa khai thác hết tiềm năng của lĩnh vực này.

Mục tiêu lớn hơn là xây dựng một hệ sinh thái Esports bền vững: có tiêu chuẩn chuyên nghiệp, nguồn nhân lực chất lượng, các sự kiện quốc tế, tài sản nội dung đủ sức thương mại hóa, cộng đồng tích cực và khả năng đóng góp thực chất cho kinh tế thể thao số.

Đến năm 2030, Việt Nam có cơ sở hướng tới vị trí một trong những hệ sinh thái Esports phát triển hàng đầu Đông Nam Á; trở thành điểm đến củacác sự kiện quốc tế; hình thành nguồn nhân lực chuyên môn phục vụ thị trường khu vực; đồng thời từng bước xây dựng vị thế của một trung tâm thể thao số năng động.
Trong hành trình đó, VIRESA cần tiếp tục đóng vai trò kiến tạo tiêu chuẩn, thúc đẩy đào tạo, kết nối đối tác, hỗ trợ doanh nghiệp và xây dựng môi trường phát triển minh bạch, tích cực, bền vững.

Trong một đất nước trẻ, năng động và đang chuyển mình mạnh mẽ trong kỷ nguyên số như Việt Nam, Esports không chỉ là câu chuyện của một thế hệ yêu thích công nghệ, mà đang từng bước trở thành một phần quan trọng trong tương lai ngành thể thao quốc gia. Đây là không gian nơi thể thao, truyền thông, công nghiệp sáng tạo và kinh tế số cùng hội tụ, mở rộng cơ hội nghề nghiệp cho thế hệ trẻ, hình thành thị trường giàu tiềm năng cho doanh nghiệp, đồng thời góp phần nâng cao vị thế của thể thao Việt Nam trong khu vực và trên trường quốc tế.

HỘI THỂ THAO ĐIỆN TỬ GIẢI TRÍ VIỆT NAM (VIRESA)

Nguồn: Đặc san Thể thao & Đời sống, số 1, tháng 5/2026