Số lượng gần 1.000 tác phẩm được bàn giao lần này là kết tinh của quá trình lao động sáng tạo bền bỉ, miệt mài của nhiều thế hệ nghệ sĩ Việt Nam. Các tác phẩm đa dạng về chất liệu và loại hình, từ hội họa, đồ họa, điêu khắc đến gốm, không chỉ chứa đựng những giá trị nghệ thuật sâu sắc mà còn mang trong mình giá trị lịch sử, phản ánh sinh động hơi thở của đời sống xã hội cũng như sự vận động, chuyển mình của nền mỹ thuật Việt Nam qua các giai đoạn khác nhau. Mỗi tác phẩm là một thông điệp thẩm mỹ riêng biệt, thể hiện tinh thần tìm tòi, thể nghiệm không ngừng của nghệ sĩ trong việc dung hòa giữa bản sắc truyền thống và tư duy nghệ thuật hiện đại.
Phát biểu tại buổi lễ, Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam Nguyễn Anh Minh, nhấn mạnh việc tiếp nhận gần 1.000 tác phẩm có ý nghĩa và giá trị rất lớn, bởi đây là tài sản của quốc gia. Ông khẳng định Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam có trách nhiệm bảo tồn, lưu giữ lâu dài và phát huy hiệu quả khối tài sản quý giá này trong thời gian tới.
Theo ông Nguyễn Anh Minh, đây không chỉ là một cuộc chuyển giao về mặt hiện vật, mà còn là một sự kiện mang ý nghĩa lịch sử, khi các tác phẩm được lưu giữ vĩnh viễn với tư cách là tài sản quốc gia, tài sản của Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam. Việc tiếp nhận không chỉ nhằm gìn giữ mà còn hướng tới phát huy giá trị, với mong muốn để lại cho các thế hệ mai sau những di sản mỹ thuật của hôm nay, trở thành di sản của tương lai.
979 tác phẩm được lựa chọn từ bộ sưu tập của Hội Mỹ thuật Việt Nam phản ánh khá đầy đủ diện mạo của mỹ thuật hiện đại Việt Nam. Bộ sưu tập quy tụ sáng tác của nhiều thế hệ nghệ sĩ tiếp nối, trải dài từ các họa sĩ tốt nghiệp Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, lớp họa sĩ trưởng thành trong kháng chiến, các thế hệ đào tạo tại Trường Cao đẳng Mỹ thuật Việt Nam cho tới những gương mặt trẻ đương đại. Trong đó, có ba điểm nhấn đáng chú ý là nhóm tranh cổ động, áp phích có niên đại từ những năm 1950; nhóm tranh, tượng được sáng tác trong khoảng hai thập niên gần đây; và nhóm tranh đồ họa nước ngoài có chất lượng nghệ thuật cao.
Bộ sưu tập tranh cổ động và tranh biếm họa ghi dấu ấn của nhiều họa sĩ nổi tiếng, trong đó có các họa sĩ xuất thân từ Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương như Hồ Văn Lái, Thang Trần Phềnh, Phạm Ngọc Khâm, Trịnh Hữu Ngọc, Mạnh Quỳnh, Hoàng Lập Ngôn, Huỳnh Văn Gấm. Các thế hệ kế tiếp thuộc Trường Cao đẳng Mỹ thuật Việt Nam từ thời kỳ kháng chiến trở về sau cũng hiện diện với những tên tuổi như Hoàng Sùng, Đào Đức, Văn Phú, Ngọc Linh, Cần Thư Công, Cao Xuân Ngoạn, Tô Chiêm, Bùi Tấn Hưng, Trịnh Kim Vinh, Bùi Quang Ngọc. Nhóm tác phẩm này có giá trị lịch sử đặc biệt, phản ánh sinh động công cuộc lao động, kiến thiết miền Bắc, cũng như tinh thần đấu tranh vì độc lập, thống nhất đất nước.
Bên cạnh đó là các tác phẩm hội họa, điêu khắc hiện đại của nhiều thế hệ nghệ sĩ cống hiến trong thời kỳ kháng chiến và hòa bình, xây dựng đất nước, với những gương mặt tiêu biểu như Ngô Mạnh Lân, Nguyễn Thanh Châu, Trọng Cát, Hồ Hữu Thủ, Nguyễn Lâm. Đáng chú ý, bộ sưu tập còn có sự góp mặt của các họa sĩ theo khuynh hướng trừu tượng, biểu hiện thuộc thế hệ 5x–6x như Lê Thánh Thư, Trần Văn Thảo, Đỗ Hoàng Tường, Đỗ Minh Tâm, Phạm An Hải, cùng những dấu ấn mới mẻ của lớp họa sĩ trẻ đương đại thế hệ 8x như Đỗ Hiệp, Trịnh Minh Tiến, Đoàn Xuân Tùng. Nhóm tranh đồ họa nước ngoài cũng góp phần làm phong phú thêm bộ sưu tập, phản ánh kết quả của các hoạt động giao lưu, trao đổi mỹ thuật giữa Việt Nam và bạn bè quốc tế.
Phát biểu tại buổi lễ, Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam Lương Xuân Đoàn khẳng định, toàn bộ các tác phẩm được chuyển giao đều là bản gốc, bản duy nhất, tuyệt đối không có sự tráo đổi hay giả mạo. Ông đồng thời bày tỏ sự lo ngại trước tình trạng tranh giả đang ngày càng “uy hiếp” mỹ thuật đương đại, đặc biệt là hiện tượng đầu cơ và đưa tranh giả Việt Nam ra các sàn đấu giá quốc tế.
Theo họa sĩ Lương Xuân Đoàn, tất cả bộ sưu tập giá trị này được chuyển giao cho Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam với giá trị “0 đồng”, bởi mục tiêu cao nhất là tìm được nơi lưu giữ an toàn, trang trọng và xứng đáng nhất cho di sản mỹ thuật quốc gia. Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam cũng bày tỏ trăn trở trước thực trạng sáp nhập các hội văn học nghệ thuật địa phương, dẫn tới sự thiếu hụt không gian sáng tạo và sinh hoạt nghề nghiệp cho nghệ sĩ, đồng thời kêu gọi Nhà nước tiếp tục quan tâm, đầu tư thiết thực hơn cho văn hóa nghệ thuật trong bối cảnh phát triển của thế kỷ XXI.
Sự kiện tiếp nhận gần 1.000 tác phẩm mỹ thuật từ Hội Mỹ thuật Việt Nam không chỉ đánh dấu một cột mốc quan trọng trong lịch sử hoạt động của Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, mà còn khẳng định vai trò của bảo tàng như một thiết chế trung tâm trong việc gìn giữ, bảo tồn và lan tỏa các giá trị mỹ thuật quốc gia. Bộ sưu tập đồ sộ này, với chiều sâu lịch sử và sự đa dạng về phong cách, chất liệu, là minh chứng sinh động cho hành trình sáng tạo bền bỉ của các thế hệ nghệ sĩ Việt Nam, đồng thời đặt ra trách nhiệm lớn lao trong công tác bảo quản, nghiên cứu và phát huy giá trị di sản.
