Hành trình thi ca qua ba miền cảm thức
Được dàn dựng công phu với kịch bản và đạo diễn của Dương Thảo và Trần Trí, Đêm thơ Việt Nam 2026 - Hồn Thơ Việt được cấu trúc thành ba chương: Hồn đất - Hồn người - Hồn thời đại, tạo nên một hành trình xuyên suốt chiều dài văn hóa và lịch sử dân tộc. Từ những vần thơ cổ điển đến những thử nghiệm nghệ thuật mới, từ âm hưởng truyền thống đến nhịp điệu đương đại, tất cả đã tạo nên một không gian thi ca vừa lắng đọng vừa tươi mới.
Cụ thể ở chương Hồn đất, thi ca trở về với cội nguồn văn hiến. Những tác phẩm kinh điển như Cảnh trưa hè, Bảo kính cảnh giới trong Quốc âm thi tập của Nguyễn Trãi hay thơ xuân của Nguyễn Bỉnh Khiêm, Nguyễn Công Trứ, Cao Bá Quát được tái hiện qua hình thức ngâm thơ, nhạc cảnh và múa đương đại. Các vế đối của danh nhân như Mạc Đĩnh Chi, Giang Văn Minh, Đoàn Thị Điểm hay Phan Bội Châu được trình diễn như những dấu son của trí tuệ và khí phách dân tộc.
Chương Hồn người mở ra chiều sâu tâm hồn Việt Nam qua những vần thơ giàu tính nhân văn. Thơ của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Tố Hữu cùng nhiều tác giả khác vang lên như lời tự sự về tình yêu quê hương, gia đình và lý tưởng sống. Ở đó, thi ca không chỉ là nghệ thuật, mà còn là nơi lưu giữ ký ức và khát vọng của con người Việt Nam qua nhiều thế hệ.
Đến chương Hồn thời đại, thi ca mang diện mạo mới, phản ánh nhịp sống năng động của đô thị hôm nay. Những tác phẩm của các nhà thơ đương đại như Nguyễn Việt Chiến, Nguyễn Phong Việt được thể hiện qua âm nhạc hiện đại, rap, beatbox và trình diễn đa phương tiện. Sự kết hợp này cho thấy thi ca đang bước ra khỏi trang giấy, hòa mình vào đời sống nghệ thuật đương đại.
Một trong những điểm nhấn của đêm thơ là sự kết hợp đa dạng giữa ngâm thơ, trình diễn thơ kết hợp hoạt cảnh, múa đương đại, âm nhạc dân tộc và âm nhạc hiện đại, kết hợp với hệ thống kỹ thuật sân khấu hiện đại và mỹ thuật đồ họa tạo hiệu ứng thị giác cao, đầy tính nghệ thuật góp phần tạo nên trải nghiệm thị giác sống động, giúp thơ ca trở nên gần gũi hơn với công chúng, đặc biệt là người trẻ.
Nổi bật là phần trình diễn thơ kết hợp rap và beatbox đã tạo nên một diện mạo mới cho thi ca - năng động, hiện đại nhưng vẫn giữ được chiều sâu truyền thống. Những màn giao lưu ngẫu hứng giữa nghệ sĩ gạo cội và thế hệ trẻ cũng góp phần tạo nên không khí gần gũi, cho thấy sự tiếp nối liên tục của dòng chảy thi ca. Thơ không còn là không gian riêng của người sáng tác mà trở thành cầu nối giữa nghệ sĩ và công chúng.
Chương trình nghệ thuật Đêm thơ Việt Nam 2026 - Hồn thơ Việt có sự tham gia của NSƯT Lê Tứ, NSƯT Vân Khánh, NSƯT Khánh Ngọc, ca sĩ Võ Hạ Trâm, Quốc Đại, Hồ Trung Dũng, nhóm MTV, Đào Mác, nhóm Lạc Việt, Rapper T-ONE, Beatbox MAX, nghệ sĩ đàn đáy Mạnh Hùng, saxophone Vỹ Benny, guitarist Tuấn Boni; các nghệ sĩ ngâm thơ: Đức Tâm, Ngọc Quang, Đại Lợi, Thu Thủy, Đài Trang, Kim Luyên; ban nhạc dân tộc: NSƯT Huỳnh Khải, NSƯT Hải Phượng, nhạc sĩ Châu Minh Tâm, nhạc sĩ Phú Quý; nghệ nhân trà đạo Thanh Can, nghệ nhân thư pháp Minh Mẫn...
Khi thi ca hòa nhịp cùng đô thị mới
Năm 2026 mang ý nghĩa đặc biệt khi đánh dấu 50 năm thành phố chính thức mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh và 40 năm đất nước đổi mới, trong đó TP.HCM được xem là địa phương điển hình. Bước vào giai đoạn mới, khi mở rộng địa giới sau sáp nhập Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, TP.HCM trở thành một siêu đô thị năng động, tiếp tục khơi nguồn cảm hứng sáng tạo.
Trong dòng chảy ấy, thi ca TP.HCM cũng cất lên “tiếng gọi đô thị mới”, đồng hành và bồi đắp đời sống tinh thần của người dân thành phố. Ngày Thơ Việt Nam lần thứ 24 tại TP.HCM có chủ đề “Tiếng gọi đô thị mới” diễn ra trong 3 ngày, từ 27/2 đến 1/3 (ngày 11, 12 và 13 tháng Giêng năm Bính Ngọ).
Ngoài chương trình Hồn thơ Việt kể trên, Ngày Thơ Việt Nam lần thứ 24 gồm nhiều hoạt động ý nghĩa: tọa đàm "Đô thị thi ca"; triển lãm thơ dịch "Cây tâm hồn" giới thiệu các tác phẩm được chuyển ngữ sang tiếng Anh, Pháp, Trung, Hàn, Nhật... với điểm nhấn là phần giao lưu giữa tác giả và các dịch giả, công chúng với sự tham gia của 36 trại thơ đến từ 12 câu lạc bộ trên địa bàn TP.HCM, đặc biệt là lực lượng đến từ Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ); đường thơ gồm triển lãm 12 poster với 12 tác giả tiêu biểu qua 40 năm đổi mới đất nước như Chế Lan Viên, Chim Trắng, Nguyễn Thái Sơn, Lê Xuân Đố, Triệu Từ Truyền, Nguyễn Vũ Tiềm, Nguyễn Thị Ánh Huỳnh, Thanh Nguyên, Lê Huy Mậu…; chương trình thơ nhạc "Tiếng gọi đô thị mới" trình diễn các tác phẩm thơ và ca khúc phổ thơ của Trầm Hương, Hoàng Quý, Cát Du, Trần Đức Tín, Trần Mai Hường… do Nhà hát Kịch TP.HCM phối hợp dàn dựng, có sự góp mặt của ca sĩ Thanh Ngọc, Quốc Đại, Phạm Khánh Ngọc, Lam Tuyền, nhóm Lạc Việt…
Dịp này, Hội Nhà văn TP.HCM cũng phát động cuộc thi thơ "Tiếng gọi đô thị mới", dành cho công dân Việt Nam trong và ngoài nước, nội dung phản ánh đời sống tinh thần của con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới, như một thông điệp đồng hành cùng bước chuyển mình của siêu đô thị tầm cỡ quốc tế. Cuộc thi nhận bài đến hết ngày 31/12; công bố và trao giải vào dịp Ngày Thơ Việt Nam năm Đinh Mùi 2027.
“Chúng tôi mong muốn thi ca sẽ cất lên tiếng gọi đoàn kết và nhân ái đến với mỗi người dân TP.HCM. Tinh thần thi ca không còn giới hạn trong những cao ốc khu vực trung tâm Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định, mà phải lan tỏa và gắn kết những vùng đất vừa được sáp nhập, từ cộng đồng ven hồ Dầu Tiếng đến xóm chài dọc biển Xuyên Mộc, từ nông trường cao su Bà Rịa đến làng nghề thủ công Lái Thiêu…”- Bà Trịnh Bích Ngân - Chủ tịch Hội Nhà văn TP.HCM chia sẻ.
Có thể nói, trong dòng chảy không ngừng của đô thị TP.HCM nói riêng và cả nước nói chung, thơ vẫn cất lên tiếng nói riêng - như một mạch nguồn văn hóa góp phần bồi đắp nhân cách và tâm hồn người Việt, kết nối quá khứ với hiện tại và mở ra những chân trời sáng tạo cho tương lai.
