Phiên thảo luận có sự tham gia của 7 diễn giả: PGS, TS Đỗ Chí Nghĩa, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội; PGS, TS Phạm Minh Sơn, Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền; Thiếu tướng, PGS, TS Nguyễn Văn Sáu, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng, Bộ Quốc phòng; Nhà báo Ngô Minh Tuấn, Trưởng Ban Xây dựng Đảng, Tạp chí Cộng sản; PGS, TS Đặng Thị Thu Hương, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội; Nhà báo Đỗ Phú Thọ, Tổng biên tập Báo Cựu chiến binh Việt Nam; Nhà báo Phạm Văn Xướng, Phó Giám đốc Báo và PT-TH Hưng Yên.
Theo các chuyên gia, Niềm tin - Công nghệ - Con người: chính là ba yếu tố đang quyết định hiệu quả của cuộc đấu tranh tư tưởng trong giai đoạn hiện nay. Nhưng xét đến cùng, mọi tư tưởng đều phải được chuyển hóa thành những sản phẩm báo chí cụ thể. Bởi lẽ, trong hoạt động báo chí, chính tác phẩm báo chí mới là "đơn vị chiến đấu" trực tiếp trên mặt trận tư tưởng.
Các tham luận tập trung trao đổi sâu hơn vào 4 vấn đề cụ thể: Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong môi trường số; Báo chí đang đi trước hay đi sau mạng xã hội?; Xây dựng niềm tin và chinh phục thế hệ trẻ; AI và tương lai của báo chí Cách mạng.
Chưa bao giờ con người được tiếp cận nhiều thông tin như hôm nay. Nhưng cũng chưa bao giờ xã hội phải đối mặt với nguy cơ nhiễu loạn thông tin lớn như hôm nay. Cuộc đấu tranh tư tưởng ngày nay không chỉ là cuộc cạnh tranh giữa đúng và sai mà còn là cuộc cạnh tranh về tốc độ, công nghệ và sâu xa hơn là cuộc cạnh tranh giành niềm tin xã hội. Qua các ý kiến trao đổi, có thể thấy rằng bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hôm nay không chỉ là đấu tranh với các quan điểm sai trái, thù địch mà còn là xây dựng sức đề kháng của xã hội trước thông tin xấu độc. Sức mạnh lớn nhất của báo chí cách mạng không chỉ nằm ở khả năng phản bác cái sai mà còn ở khả năng bảo vệ và củng cố niềm tin xã hội.
Trong môi trường truyền thông số, cuộc cạnh tranh giữa báo chí và mạng xã hội không chỉ là cạnh tranh về tốc độ mà còn là cạnh tranh về chất lượng nội dung và sức thuyết phục của tác phẩm báo chí. Suy cho cùng, điều giữ chân công chúng không phải là thông tin đến sớm nhất, mà là thông tin đáng tin cậy nhất, có giá trị nhất và hữu ích nhất đối với xã hội. Có thể thấy rằng lợi thế cạnh tranh cốt lõi của báo chí cách mạng không nằm ở tốc độ đơn thuần mà điều làm nên giá trị của báo chí chính thống là tính xác thực, trách nhiệm xã hội, tính nhân văn và khả năng dẫn dắt dư luận trên cơ sở sự thật. Bởi lẽ, công chúng có thể tìm thấy thông tin ở nhiều nơi, nhưng niềm tin chỉ được gửi gắm ở những cơ quan báo chí có trách nhiệm và những người làm báo có bản lĩnh.
Chia sẻ về vấn đề này, PGS, TS Đặng Thị Thu Hương, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn cho rằng niềm tin của công chúng không phải là một giá trị cố định. Trên thực tế, mỗi nhóm công chúng khác nhau sẽ có những thang giá trị niềm tin khác nhau; trong đó, không ít người dễ bị dao động do còn thiếu trải nghiệm sống. Đặc biệt là giới trẻ hiện nay - thế hệ gần như không còn thói quen tiếp cận với báo in hay phát thanh, truyền hình truyền thống. Câu hỏi đặt ra là làm sao họ có thể nhận biết và thấu hiểu được giá trị của những nguồn thông tin chính thống? Chính vì vậy, việc xây dựng niềm tin là một quá trình bền bỉ, đòi hỏi sự nuôi dưỡng và bồi đắp lâu dài. Giới trẻ cần được trang bị các tiêu chí đánh giá mức độ tin cậy của thông tin để tự mình sàng lọc giữa "biển" nội dung số.
“Việc giáo dục học sinh năng lực chắt lọc thông tin để sống chủ động trong xã hội hiện đại đã trở thành một yêu cầu cấp thiết. Đây cũng chính là một trong những khía cạnh cốt lõi mà báo chí cần đồng hành cùng giáo dục. Khi dòng thông tin báo chí chuẩn mực, có giá trị, được chắt lọc và kiểm chứng kỹ lưỡng đến được với thế hệ trẻ, đó sẽ là điểm tựa vững chắc giúp họ định hình và củng cố niềm tin đúng đắn” - PGS, TS Đặng Thị Thu Hương cho biết.
Sau gần hai giờ trao đổi sôi nổi, buổi thảo luận cung cấp nhiều góc nhìn sâu sắc cả về lý luận và thực tiễn và đưa ra một số kết luận như sau:
Thứ nhất, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng hôm nay không đơn thuần là phản bác cái sai. Quan trọng hơn, đó là quá trình củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa.
Thứ hai, trong môi trường truyền thông số, báo chí muốn giữ vai trò dẫn dắt dư luận xã hội thì phải đổi mới mạnh mẽ cả về tư duy, công nghệ và phương thức truyền tải. Nhanh nhưng phải đúng. Hiện đại nhưng phải nhân văn. Hấp dẫn nhưng phải chuẩn mực.
Thứ ba, mỗi tác phẩm báo chí có giá trị không chỉ là một sản phẩm truyền thông mà còn là một "viên gạch" góp phần xây dựng nền tảng tinh thần của xã hội. Một tác phẩm báo chí chân thực, thuyết phục và giàu tính nhân văn có sức lan tỏa niềm tin mạnh mẽ hơn bất kỳ khẩu hiệu nào. Điều đó cũng cho thấy bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ được thực hiện bằng các tác phẩm phản bác trực diện, mà còn bằng những tác phẩm lan tỏa giá trị tốt đẹp của chế độ, khơi dậy lòng yêu nước, tinh thần cống hiến và khát vọng phát triển đất nước.
Thứ tư, trí tuệ nhân tạo vừa là cơ hội, vừa là thách thức đối với báo chí. AI có thể hỗ trợ người làm báo trong nhiều công đoạn, nhưng không thể thay thế bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội của người làm báo.
Thứ năm, xây dựng đội ngũ nhà báo trong thời đại số đòi hỏi sự kết hợp hài hòa giữa bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ nghiệp vụ hiện đại và năng lực làm chủ công nghệ. Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng chính là bảo vệ niềm tin của Nhân dân. Và niềm tin ấy không được xây dựng bằng những khẩu hiệu trừu tượng, mà được bồi đắp hằng ngày bằng những tác phẩm báo chí chân thực, thuyết phục, nhân văn và giàu sức lan tỏa trong đời sống xã hội.
Mỗi tác phẩm báo chí có giá trị đều góp phần khẳng định cái đúng, lan tỏa điều tốt đẹp, củng cố sự đồng thuận xã hội và tăng cường mối quan hệ máu thịt giữa Đảng với Nhân dân. Trên tinh thần đó, báo chí cách mạng Việt Nam sẽ tiếp tục phát huy truyền thống vẻ vang, không ngừng đổi mới sáng tạo, làm chủ công nghệ, giữ vững bản lĩnh chính trị và hoàn thành xuất sắc sứ mệnh cao cả của mình trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc.
Nhà báo Lê Ngọc Long - Phó Tổng biên tập báo Quân đội Nhân dân, Chủ tịch LCH Nhà báo Báo Quân đội Nhân dân tổng kết tại buổi thảo luận: “Chưa bao giờ con người được tiếp cận nhiều thông tin như hôm nay. Nhưng cũng chưa bao giờ xã hội phải đối mặt với nguy cơ nhiễu loạn thông tin lớn như hôm nay. Do vây, cuộc đấu tranh tư tưởng ngày nay không chỉ là cuộc cạnh tranh giữa đúng và sai mà còn là cuộc cạnh tranh về tốc độ, công nghệ và sâu xa hơn là cuộc cạnh tranh giành niềm tin xã hội”.
