Xưởng thiết kế mùa hè Summer Camp “Re: Craft 2026 – Làng nghề tái sinh” nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, mở ra hành trình kết nối giữa di sản làng nghề, tư duy thiết kế đương đại và năng lực sáng tạo của thế hệ trẻ Thủ đô.

Phát biểu tại lễ khai mạc, Hiệu trưởng Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội, PGS, TS Vũ Ngọc Anh nhấn mạnh: Việt Nam là một quốc gia giàu bản sắc văn hóa với hệ thống làng nghề truyền thống được bồi đắp qua hàng trăm năm lịch sử. Mỗi làng nghề không chỉ lưu giữ những kỹ thuật thủ công tinh xảo mà còn chứa đựng tri thức bản địa, giá trị thẩm mỹ và bản sắc văn hóa của từng vùng đất.

Trong bối cảnh phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo, việc bảo tồn di sản không thể chỉ dừng lại ở gìn giữ nguyên trạng, mà cần được tiếp cận bằng tư duy đổi mới, để những giá trị truyền thống tiếp tục được phát huy trong đời sống đương đại. Chính sự kết nối giữa di sản, thiết kế, công nghệ và sáng tạo sẽ tạo nên sức sống mới cho các làng nghề, đồng thời mở ra những cơ hội phát triển bền vững trong tương lai.

Hiệu trưởng Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội cho biết, chương trình quy tụ giảng viên và sinh viên từ 11 trường đại học cùng các nghệ nhân của 5 làng nghề của Hà Nội. Đây không chỉ là một hoạt động học thuật, mà còn là một không gian mở để các bên cùng nghiên cứu, trao đổi, trải nghiệm và đồng sáng tạo. Thông qua mô hình nhóm liên ngành, sinh viên sẽ cùng nhau tiếp cận làng nghề từ nhiều góc nhìn: Thiết kế, văn hóa, kinh tế và truyền thông.

Theo PGS, TS Vũ Ngọc Anh, giáo dục cần gắn liền với thực tiễn, hỗ trợ sinh viên học qua trải nghiệm, nuôi dưỡng trách nhiệm với cộng đồng và góp phần viết tiếp câu chuyện làng nghề bằng tư duy thiết kế đương đại. Lĩnh vực công nghiệp văn hóa ngày càng được chú trọng, bảo tồn di sản không thể chỉ dừng lại ở việc gìn giữ nguyên trạng, mà cần những cách tiếp cận mới để đưa giá trị truyền thống vào dòng chảy của đời sống hôm nay.

Tại buổi lễ, ông Jonathan Baker, Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam đánh giá cao sáng kiến của chương trình. Ông cho rằng, Re:Craft 2026 là cầu nối thúc đẩy hợp tác liên ngành, tạo điều kiện để sinh viên học hỏi trực tiếp từ nghệ nhân và phát huy sức sáng tạo của tuổi trẻ.

Ông cũng kỳ vọng các nhóm sinh viên sẽ tìm ra những hướng đi mới để di sản làng nghề tiếp tục có sức sống trong đời sống đương đại, đồng thời, góp phần làm rõ vai trò của sáng tạo trẻ trong việc bảo tồn và phát triển văn hóa bản địa.

Chia sẻ tại buổi lễ,  KTS Hoàng Thúc Hào – Phó Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam cho rằng, tại nhiều trường đại học lớn trên thế giới, luôn có những chương trình đào tạo với sự kết hợp giữa chuyên gia, giảng viên, sinh viên và các nghệ nhân. Thông qua những chương trình đào tạo theo hình thức học tập, tham quan và thực hành, nhiều công trình truyền thống đã được kế thừa, ứng dụng và phát triển bằng cách kết hợp tri thức chuyên môn với kỹ năng của các nghệ nhân làng nghề. Chính sự kết hợp đó đã tạo nên linh hồn, cảm xúc và giá trị bền vững cho các công trình theo thời gian.

Theo KTS Hoàng Thúc Hào, hiện nay, đã có những nghị quyết, đề án về giáo dục đại học, trong đó nhấn mạnh vai trò của sáng tạo, nghiên cứu và phát minh trong nhà trường. Vấn đề quan trọng là làm sao để những kết quả đó được chuyển giao thành sản phẩm cụ thể và có thể ứng dụng vào thực tiễn xã hội.

KTS Hoàng Thúc Hào cho rằng, nhà trường cần tập trung nhiều hơn vào lĩnh vực kiến trúc và nghệ thuật. Kiến trúc không thể tách rời khỏi hệ thống thợ thủ công, các làng nghề và những người trực tiếp gìn giữ, chế tác, phát triển các giá trị truyền thống của làng nghề. Bên cạnh đó, nhà trường không chỉ dạy và làm nghề kiến trúc - nghệ thuật mà cần đặt con người trong một hệ sinh thái rộng lớn hơn - con người cần được nhìn nhận trong mối quan hệ với tài nguyên, sinh vật, lịch sử, di sản và ký ức. Tất cả phải được kết nối thành một hệ thống tổng thể, một chỉnh thể thống nhất. 

“Việt Nam nói chung và Hà Nội nói riêng có hàng nghìn làng nghề, ngành nghề truyền thống. Đây là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá. Chúng tôi mong muốn thông qua chương trình này có thể góp phần tôn vinh, phát huy, tiếp biến và kế thừa những kinh nghiệm, tinh thần, truyền thống mà cha ông đã để lại” – KTS Hoàng Thúc Hào nhấn mạnh.

Nằm trong Đề án Phát triển Thủ công đương đại trên nền Di sản Làng nghề, do Sở VHTT Thành phố Hà Nội và Tạp chí Kiến trúc (Hội Kiến trúc sư Việt Nam) khởi xướng, Chương trình được thực hiện với sự chủ trì của Ban Tổ chức Lễ hội; sự đồng hành chiến lược, bảo trợ chuyên môn từ UNESCO, Tập đoàn SOVICO, Hội đồng Anh và các đơn vị tài trợ. Đặc biệt, chương trình có sự tham gia của 11 trường Đại học: Trường ĐH Kiến trúc Hà Nội (Đơn vị đăng cai), Trường ĐH Văn hóa Hà Nội (HUC), Trường ĐH FPT, Trường ĐH Mở Hà Nội (HOU), Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật (VNU-SIS), Trường ĐH Mỹ thuật công nghiệp (MTCN), Trường ĐH Xây dựng Hà Nội (HUCE), ĐH Phương Đông (UPD) và Trường ĐH Greenwich Việt Nam, Đại học Phenikaa, Trường ĐH Hòa Bình (HBU)...

Từ lâu, Thăng Long – Hà Nội không chỉ là vùng đất của phố phường, di tích và ký ức đô thị, mà còn là nơi hội tụ những bàn tay khéo, những phường nghề, những lớp tri thức thủ công được trao truyền qua nhiều thế hệ. Kinh tế sáng tạo của Lễ hội Thiết kế sáng tạo 2026, “Re:Craft 2026 – Làng nghề tái sinh” được hình thành như một xưởng sáng tạo mở, nơi người trẻ cùng nghệ nhân bước vào đối thoại: Giữa truyền thống và đương đại, giữa kỹ nghệ thủ công và tư duy thiết kế, giữa giá trị bản địa và khả năng tham gia vào đời sống sáng tạo hôm nay.

Với chủ đề “Làng nghề tái sinh”, thông qua quá trình khảo sát, nghiên cứu, thực hành và phát triển sản phẩm, các nhóm sinh viên sẽ cùng nghệ nhân giải mã những giá trị cốt lõi của làng nghề, từ đó đề xuất các hướng chuyển hóa mới phù hợp với đời sống đương đại.

Tại chương trình, sinh viên được tổ chức theo mô hình nhóm liên ngành, kết hợp các năng lực thiết kế, văn hóa, kinh tế sáng tạo và truyền thông. Mỗi nhóm sẽ được ghép cặp cùng một làng nghề truyền thống, làm việc trực tiếp với nghệ nhân để tìm hiểu chất liệu, kỹ thuật, câu chuyện văn hóa và những nhu cầu phát triển thực tiễn của làng nghề.

Năm làng nghề đồng hành cùng Re:Craft 2026 gồm: Sơn mài Hạ Thái, Gốm Kim Lan, Rối Đào Thục, Mây tre đan Phú Vinh và Thêu Quất Động. Đây là những mạch nghề tiêu biểu, đại diện cho nhiều chất liệu, kỹ thuật và hình thức biểu đạt khác nhau của di sản thủ công Hà Nội: Từ lớp lang sơn mài, đất và lửa của gốm, chuyển động của rối, cấu trúc đan kết của mây tre đến đường kim, mũi chỉ của nghề thêu.

Hành trình sáng tạo của các đội diễn ra trong 8 ngày, bao gồm: Khai mạc và trao đổi cùng nghệ nhân; khảo sát thực địa tại làng nghề; trại sáng tác tập trung tại Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội; trình bày, tổng kết và trao giải. Trong quá trình này, các đội sẽ phải giải mã hệ thống “DNA thiết kế” của làng nghề, bao gồm màu sắc, họa tiết, chất liệu, kỹ thuật và câu chuyện văn hóa; từ đó phát triển một sản phẩm mẫu vật lý hoàn chỉnh, hay prototype, giải quyết thử thách: Sáng tạo sản phẩm làng nghề dưới lăng kính đương đại.

Đề bài trọng tâm của Re:Craft 2026 là Re:Design – Sáng tạo sản phẩm làng nghề bằng tư duy thiết kế mới. Bên cạnh đó, các đội được khuyến khích phát triển đồng bộ các cấu phần bổ trợ như Re:Brand – Xây dựng giải pháp thương hiệu nâng tầm giá trị di sản; Re:Create – Đề xuất khả năng ứng dụng, thương mại hóa và phát triển thị trường; Re:Connect – Kể lại câu chuyện làng nghề bằng ngôn ngữ truyền thông số, đưa sức sống của nghề truyền thống đến gần hơn với công chúng.

Không chỉ là một workshop sáng tạo, Re:Craft 2026 còn là một thử nghiệm giáo dục liên ngành, nơi sinh viên được học từ thực địa, từ nghệ nhân và từ chính những vấn đề đang đặt ra với làng nghề. Qua đó, chương trình góp phần hình thành một thế hệ “Kẻ Nghệ” mới – Những người trẻ biết tôn trọng tri thức truyền thống, đồng thời có khả năng diễn giải, thiết kế và kết nối di sản với đời sống hôm nay.

Các tác phẩm, đề án và prototype tiềm năng từ Summer Camp - Re:Craft 2026 sẽ có cơ hội được giới thiệu tại không gian triển lãm của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, qua đó, tiếp tục mở rộng đối thoại giữa nghệ nhân, nhà thiết kế, trường đại học, doanh nghiệp, nhà đầu tư và cộng đồng yêu sáng tạo.

Ban Tổ chức kỳ vọng Re:Craft 2026 sẽ trở thành một trong những hoạt động tiêu biểu của Lễ hội năm nay, góp phần cụ thể hóa tinh thần tôn vinh trí tuệ thủ công, khơi mở năng lực sáng tạo của người trẻ và tìm kiếm những hình hài mới để di sản làng nghề tiếp tục sống trong dòng chảy của Hà Nội đương đại.