Trưng bày hưởng ứng kỷ niệm 65 năm Ngày thành lập Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam (20/12/1960 – 20/12/2025), chào mừng thành công rực rỡ của Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam, đánh dấu kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, và nhân dịp kỷ niệm 53 năm ngày ký Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam (27/1/1973 – 27/1/2026).
Trưng bày do Quỹ Hòa bình và Phát triển TP.HCM cùng Bảo tàng Chứng tích chiến tranh, Bảo tàng Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ thực hiện.
Tham dự Lễ khai mạc có nguyên Chủ tịch nước Trương Tấn Sang; nguyên Phó Chủ tịch nước Trương Mỹ Hoa; nguyên Phó Chủ tịch nước Đặng Thị Ngọc Thịnh; nguyên Chủ tịch HĐND TP.HCM Phạm Phương Thảo; Phó Giám đốc Sở VHTT TP.HCM Nguyễn Minh Nhựt… cùng nhiều khách mời thuộc các cơ quan, đơn vị tại TP.HCM, cơ quan ngoại giao và đại diện gia đình bà Nguyễn Thị Bình.
Trưng bày chuyên đề “Nguyễn Thị Bình – Trí tuệ, Bản lĩnh và Nhân cách phụ nữ Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh” là hoạt động văn hóa – giáo dục có ý nghĩa nhằm tôn vinh và tri ân những đóng góp đặc sắc của bà Nguyễn Thị Bình – biểu tượng xuất sắc của ngoại giao vì độc lập, hòa bình và phát huy đoàn kết quốc tế.
Cấu trúc trưng bày theo 4 phần trọng tâm. Phần 1- “Từ truyền thống gia đình đến lý tưởng cách mạng” khắc họa chân dung nữ sinh trường Saint Coeur de Marie, cháu ngoại của chí sĩ Phan Châu Trinh, người đã sớm giác ngộ và dấn thân vào con đường đấu tranh giải phóng dân tộc.
Phần 2 “Madame Bình – Trí tuệ, bản lĩnh ngoại giao Việt Nam” Tái hiện những khoảnh khắc lịch sử tại Hội nghị Paris về Việt Nam (1968-1973), nơi “người phụ nữ duy nhất đặt bút ký vào Hiệp định Paris” đã khiến cả thế giới nể phục bằng phong thái cương nghị nhưng luôn mềm dẻo, đối thoại và nhân ái. “Live like her - Nguyen Thi Binh” (Hãy sống như bà Nguyễn Thị Bình) - câu khẩu hiệu xuất hiện trong các phong trào phản chiến của phụ nữ tại Mỹ những năm 1960-1970, đã cho thấy sức ảnh hưởng của một người phụ nữ Việt Nam trong cuộc đấu tranh chính nghĩa.
Phần 3 - “Tấm lòng với đất nước” nêu bật những đóng góp, tận tụy cống hiến của bà Nguyễn Thị Bình cho nền giáo dục, ngoại giao và các công tác y tế, văn hóa, xã hội trên cương vị Bộ trưởng Bộ Giáo dục (1976-1987), Phó Trưởng ban Đối ngoại Trung ương kiêm Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại Quốc hội (1987-1992) và Phó Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam (1992-2002).
Phần 4 - “Dấu ấn còn mãi” khắc họa hình ảnh bà Nguyễn Thị Bình bình dị, nhân ái trong đời thường và vai trò sáng lập, dẫn dắt các quỹ hòa bình, văn hóa và giáo dục.
Vì tuổi cao, bà Nguyễn Thị Bình đã gửi tới lễ khai mạc một đoạn clip trực tuyến với lời chào và chia sẻ xúc động. Bà cho biết, đặc biệt ý nghĩa khi cuộc trưng bày chuyên đề được khai mạc đúng ngày ký kết Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam, cách đây 53 năm.
Theo bà, trưng bày không chỉ kể lại câu chuyện cá nhân, mà còn “chiếu sáng cả một thế hệ con người đã đi qua chiến tranh với khát vọng hòa bình, độc lập và hạnh phúc cho dân tộc”. Khi nhìn lại hành trình của mình, bà Nguyễn Thị Bình luôn nghĩ tới hành trình của rất nhiều phụ nữ Việt Nam trong giai đoạn đất nước biến động, đặc biệt là những gương mặt nữ của đoàn Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam tại Hội nghị Paris.
Bà nhấn mạnh, để có thể kiên định trước những thời khắc lịch sử khó khăn, điều quan trọng nhất là niềm tin vững chắc vào các giá trị cốt lõi của dân tộc và ý thức trách nhiệm đối với đất nước. Qua cuộc trưng bày, bà mong thế hệ trẻ nhận thức sâu sắc rằng hòa bình không phải điều mặc nhiên, mà cần được mỗi người, mỗi thế hệ gìn giữ, bồi đắp và phát huy.
Phát biểu khai mạc trưng bày, bà Tôn Nữ Thị Ninh- Chủ tịch Quỹ Hòa bình và Phát triển TP.HCM đã nhắc lại dấu mốc lịch sử ngày 27-1-1973, khi Hiệp định Paris được ký kết sau cuộc hòa đàm dài nhất lịch sử. Trong bốn người ký hiệp định, chỉ có duy nhất một phụ nữ – bà Nguyễn Thị Bình, Bộ trưởng Ngoại giao Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam.
Theo bà Tôn Nữ Thị Ninh, trong con mắt thế giới những năm 1960-1970, hình ảnh và tiếng nói của bà Nguyễn Thị Bình là biểu tượng nổi bật, niềm tự hào và nguồn cảm hứng cho các thế hệ cán bộ ngoại giao, đặc biệt là nữ giới, thể hiện trí tuệ, bản lĩnh và nhân cách của phụ nữ Việt Nam trên trường quốc tế.
Tại sự kiện, bà Trương Thị Bích Hạnh- Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM cho rằng, trưng bày chuyên đề không chỉ là sự nhìn lại lịch sử, mà còn giúp cảm nhận sâu sắc tinh thần đại đoàn kết dân tộc - giá trị xuyên suốt của cách mạng Việt Nam và gắn liền với cuộc đời, sự nghiệp của bà Nguyễn Thị Bình. Thông điệp lớn mà trưng bày gửi gắm là sức mạnh của đại đoàn kết nằm ở khả năng hàn gắn, đối thoại và kiến tạo hòa bình bền vững.
Cùng quan điểm, bà Võ Ngọc Thanh Trúc - Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ TP.HCM, nhấn mạnh trưng bày đã truyền đi thông điệp mạnh mẽ tới thế hệ trẻ, đặc biệt là phụ nữ: “Tri thức là nền tảng của tự do và phát triển. Bản lĩnh là điểm tựa của niềm tin. Nhân cách là cội nguồn của sức mạnh và uy tín”. Hình ảnh bà Nguyễn Thị Bình, theo bà Thanh Trúc là minh chứng cho việc phụ nữ Việt Nam hoàn toàn có thể vươn ra thế giới bằng trí tuệ, bản lĩnh và nhân cách, nếu được tin tưởng và tạo điều kiện đúng cách.
Đặc biệt lần đầu tiên, Bảo tàng Chứng tích Chiến tranh triển khai thử nghiệm công nghệ thực tế ảo (VR) trong trưng bày chuyên đề “Nguyễn Thị Bình - Trí tuệ, Bản lĩnh và Nhân cách phụ nữ Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh”. Hệ thống được xây dựng trên nền tảng số hóa các tư liệu hình ảnh gốc về phòng họp tại Trung tâm Hội nghị Quốc tế Kléber (Pháp) - nơi diễn ra lễ ký kết Hiệp định Paris ngày 27-1-1973. Thông qua thiết bị kính VR, không gian đa chiều của phòng họp được tái lập với độ chính xác cao, cho phép công chúng tương tác thị giác và cảm nhận trực tiếp quy mô, bối cảnh thực tế của bàn đàm phán lịch sử. Đây là bước tiến quan trọng trong việc ứng dụng công nghệ số để bảo tồn và phát huy giá trị di sản, mang lại góc nhìn “nhập vai” mới mẻ, xóa nhòa khoảng cách thời gian cho người xem.
Trưng bày chuyên đề “Nguyễn Thị Bình - Trí tuệ, Bản lĩnh và Nhân cách phụ nữ Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh” kéo dài đến 30-4 tại Bảo tàng Chứng tích chiến tranh (phường Xuân Hòa, TP.HCM).
