Chuỗi hoạt động này do Câu lạc bộ Truyền thống Thành đoàn TP.HCM, Thư viện Khoa học Tổng hợp TP.HCM, Thư viện số Nguyễn An Ninh - Chuyên đề Nam Bộ, Nhà xuất bản Trẻ phối hợp cùng Công ty TNHH Đường sách TP.HCM tổ chức.
Xúc động những câu chuyện được kể
Mở màn cho chuỗi hoạt động “Trăm năm Trần Bạch Đằng - Một thế kỷ dấn thân của Kẻ sĩ Nam Bộ” là lễ khai mạc vào sáng ngày 15/7. Trong không khí xúc động, nhiều cựu cán bộ phong trào học sinh - sinh viên Sài Gòn trước năm 1975 đã cùng cất vang những ca khúc của phong trào “Hát cho đồng bào tôi nghe”, gợi lại ký ức về một thời tuổi trẻ dấn thân vì lý tưởng. Điểm nhấn của lễ khai mạc là chương trình giao lưu “Trần Bạch Đằng - Một thế kỷ dấn thân” - nơi đại diện gia đình, các nhà nghiên cứu, nhà báo, nhà văn... chia sẻ nhiều câu chuyện về cuộc đời, nhân cách và sự nghiệp của người được nhiều thế hệ kính trọng như một “kẻ sĩ Nam Bộ”.
Chia sẻ tại sự kiện, TS Quách Thu Nguyệt, nguyên Giám đốc Nxb Trẻ, Chủ tịch Hội đồng Quản lý Quỹ Hoa Sen cho biết, ông Trần Bạch Đằng là một trí thức cách mạng hiếm có, hoạt động trên nhiều lĩnh vực, từ chính trị, báo chí đến nghiên cứu và văn hóa. Ông để lại hơn 40 đầu sách, hàng nghìn bài báo chính luận cùng nhiều công trình nghiên cứu có giá trị. Ông cũng là tác giả kịch bản bộ phim Ván bài lật ngửa và chủ biên nhiều công trình lớn, trong đó có bộ Lịch sử Việt Nam bằng tranh và Từ điển Thành phố Sài Gòn - Hồ Chí Minh.
TS Quách Thu Nguyệt đặc biệt giới thiệu cuốn hồi ký Trần Bạch Đằng: Cuộc đời và ký ức xuất bản khi ông tròn 80 tuổi đã khắc họa chân dung một nhà cách mạng qua những trang viết dung dị, giàu cảm xúc. Bên cạnh những ký ức về chiến tranh là những câu chuyện đời thường sâu sắc và cũng rất lãng mạn: những đêm dàn dựng văn nghệ trong chiến khu, “quảng cáo bằng thơ”, chuyện tỏ tình với người vợ tương lai hay niềm vui khi con gái học tiếng Anh... Chính những điều ấy đã làm nên giá trị nhân văn đặc biệt và chạm đến trái tim của cuốn sách.
Xúc động khi nhớ về cha, bà Trần Hồng Ánh kể lại ký ức gắn với biệt danh “Cà Thô” của ông trong những năm tháng sống ở chiến khu. Sau mười năm xa cách vì chiến tranh, cuộc đoàn tụ năm 1970 là khoảnh khắc bà không thể quên khi người cha ôm chầm lấy các con và bật khóc. Theo bà, ông Trần Bạch Đằng không quá nghiêm khắc nhưng luôn giữ những nguyên tắc rõ ràng trong cách giáo dục con cái và xây dựng nề nếp gia đình.
Ông Lê Văn Nuôi - Nguyên Tổng Biên tập Báo Tuổi trẻ kể lại phong cách sáng tác rất riêng của Trần Bạch Đằng khi viết tiểu thuyết Ván bài lật ngửa (lấy bút danh Nguyễn Trương Thiên Lý) đăng nhiều kỳ - còn gọi là feuilleton - trên nhật báo vào khoảng năm 1980. Ông không nộp trọn bản thảo mà chỉ gửi trước 2-3 kỳ để tòa soạn đăng dần, tạo sự hồi hộp cho độc giả. Do đây là câu chuyện có thật với nhân vật nguyên bản là đại tá tình báo cách mạng Phạm Ngọc Thảo hoạt động mật trong bộ máy chính quyền Ngô Đình Diệm ở Sài Gòn và miền Nam nên ngay những kỳ đầu tiểu thuyết đã rất thu hút độc giả.
Điều khiến ông Nuôi xúc động nhất là dù phải nằm viện vì ngã bệnh, ông Trần Bạch Đằng vẫn kiên trì viết. Ông nói thư ký gọi Báo Tuổi trẻ cho người đem theo máy đánh chữ đến bệnh viện nghe ông kể chuyện tiếp để đánh máy đem về tòa soạn kịp đăng! “Chú vẫn đi đi lại lại trong phòng bệnh, đọc rành mạch từng chi tiết về Nguyễn Thành Luân hay những cuộc đối thoại với Ngô Đình Nhu. Phóng viên ngồi đánh máy tại chỗ, sau khi hoàn thành, chú xem lại cẩn thận rồi mới cho phép mang bản thảo về tòa soạn”- Ông Lê Văn Nuôi nhớ lại.
Trong thư gửi đến chương trình giao lưu, nhà văn Nguyễn Hồ - Nguyên Giám đốc Hãng phim TFS (Đài Truyền hình TP.HCM) nhớ mãi một câu nhấn mạnh của ông Trần Bạch Đằng dành cho lớp báo chí - tuyên truyền năm 1964: “Tuyên truyền phải như lấy hòn than đước đỏ rực dí vô lớp da non”. Theo ông, câu nói ấy không nhằm khơi gợi sự kích động mà nhấn mạnh người làm công tác tuyên truyền phải truyền được nhiệt huyết, niềm tin và lý tưởng bằng chính trái tim của mình.
Thư viện Thanh niên Trần Bạch Đằng
Ông Trần Bạch Đằng tên thật Trương Gia Triều (các bút danh Hưởng Triều, Nguyễn Trương Thiên Lý) sinh ngày 15/7/1926 tại xã Đức Hòa Hạ (nay thuộc tỉnh Tây Ninh). Trong hai cuộc kháng chiến, ông đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng tại Xứ ủy Nam Bộ, Trung ương Cục miền Nam và Thành ủy Sài Gòn - Gia Định. Đối với các thế hệ cán bộ phong trào thanh niên, học sinh, sinh viên, ông không chỉ là người lãnh đạo mà còn là người truyền lửa lý tưởng, hun đúc bản lĩnh, lòng yêu nước và tinh thần dấn thân vì Tổ quốc. Sau ngày đất nước thống nhất, ông tiếp tục cống hiến trên các lĩnh vực lý luận chính trị, báo chí, văn học và nghiên cứu văn hóa, để lại nhiều công trình có giá trị, góp phần làm phong phú đời sống tư tưởng, văn hóa của đất nước. Là một cây bút chính luận sắc sảo, nhà văn giàu sức sáng tạo và trí thức tâm huyết, Trần Bạch Đằng đã để lại một di sản tinh thần quý báu, tiếp tục truyền cảm hứng cho các thế hệ hôm nay và mai sau.
Xuất phát từ ý nghĩa đó, Thành Đoàn TP.HCM, Câu lạc bộ Thành Đoàn và Câu lạc bộ Truyền thống Thành Đoàn phối hợp cùng các đơn vị xây dựng Thư viện Thanh niên Trần Bạch Đằng. Đây không đơn thuần là một kho chứa sách mà hướng đến xây dựng một không gian văn hóa đa năng: lưu giữ lịch sử, tái hiện chặng đường oai hùng của phong trào thanh niên thành phố qua các thời kỳ; lan tỏa tri thức, cung cấp nguồn tài liệu phong phú về lịch sử, văn hóa, chính trị, xã hội của đất nước, thành phố; truyền cảm hứng sống, là nơi các bạn trẻ tìm đến để học tập, nghiên cứu, gặp gỡ các nhân chứng và sử sách, từ đó nuôi dưỡng khát vọng cống hiến và lòng dấn thân vào lý tưởng cách mạng.
Để thư viện sớm hoàn thiện và đi vào hoạt động hiệu quả, Ban Tổ chức kêu gọi các cơ quan, doanh nghiệp, văn nghệ sĩ và các cá nhân chung tay qua các hình thức như tặng sách, tài liệu: Các đầu sách về lý luận Mác-Lênin, lịch sử cách mạng, các tác phẩm văn học nghệ thuật, các công trình nghiên cứu văn hóa, văn minh... Đặc biệt là các tác phẩm, bài báo, tư liệu do ông Trần Bạch Đằng sáng tác hoặc những tác giả khác viết về ông; tặng hiện vật, kỷ vật: Các kỷ vật thời kháng chiến, hình ảnh tư liệu lịch sử của phong trào thanh niên học sinh, sinh viên Sài Gòn - Gia Định và các địa phương, hoặc các hiện vật gắn liền với cuộc đời hoạt động của nhà báo, nhà lãnh đạo Trần Bạch Đằng. Đóng góp nguồn lực kỹ thuật, trang thiết bị: Bàn ghế, kệ sách, hệ thống quản lý thư viện, thư viện số... để giúp không gian đọc thêm hiện đại, tiếp cận gần hơn với giới trẻ. “Mỗi cuốn sách trao tặng, mỗi kỷ vật gửi gắm còn là ngọn lửa tri thức, là bài học lịch sử sống động truyền lại cho thế hệ mai sau” - Ông Phạm Chánh Trực - Nguyên Phó Bí thư Thường trực Thành ủy TP.HCM, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Truyền thống Thành đoàn TP.HCM bày tỏ.
Ngoài Lễ khai mạc và giới thiệu Thư viện Thanh niên Trần Bạch Đằng, chuỗi hoạt động “Trăm năm Trần Bạch Đằng - Một thế kỷ dấn thân của Kẻ sĩ Nam Bộ” còn có không gian triển lãm “Trần Bạch Đằng - Kẻ sĩ Nam Bộ”, trưng bày sách và tư liệu, chiếu phim tài liệu về cuộc đời ông, giới thiệu các trích đoạn của bộ phim Ván bài lật ngửa ...
