Tóm tắt: Bài viết phân tích việc tái hiện nghi lễ Lẩu Son Tràng của người Tày ở Bình Liêu trong bối cảnh di sản phi vật thể đối mặt nguy cơ mai một. Then không chỉ là diễn xướng dân gian mà còn là thực hành tâm linh, nên việc trở thành “con tràng” là quá trình tiếp nhận tri thức, đạo đức và căn tính tâm linh. Nghi lễ nguyên bản kéo dài ba ngày với các bước: trình báo, nhận con tràng, trao pháp cụ, dạy nhập môn và công nhận. Khi phục dựng tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (2026), nghi lễ được cô đọng thành 45 phút với ba cảnh, tái hiện hành trình học đạo. Quá trình phục dựng có sự tham gia trực tiếp của nghệ nhân Then, đảm bảo tính nguyên bản. Biên đạo đóng vai trò trung gian, tổ chức lại hình thức trình diễn mà không làm biến dạng nội dung. Tuy nhiên, việc sân khấu hóa đặt ra thách thức về tính linh thiêng, đòi hỏi bảo lưu “tinh thần nghi lễ” như một hình thức diễn giải văn hóa đương đại.

Trong khuôn khổ Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam năm 2026, các nghệ nhân tỉnh Quảng Ninh đã mang đến Thủ đô Hà Nội một nghi lễ giàu bản sắc – “Son tràng”, nghi thức đặc trưng của người Tày ở vùng Bình Liêu. Đây là một trong những nghi lễ then quan trọng, gắn với việc nhận đệ tử và truyền dạy các làn điệu hát Then, đàn Tính, phản ánh sâu sắc đời sống văn hóa tinh thần của cộng đồng.