Được đánh giá là điểm sáng nghệ thuật đặc sắc nhất của Nhà hát Kịch Hà Nội trong tháng 5, vở kịch nói Huyền tích Hồ Gươm dẫn dắt khán giả vào chuyến viễn du ngược dòng thời gian, khai mở những lớp trầm tích lịch sử linh thiêng gắn liền với biểu tượng tâm linh của mảnh đất Thăng Long - Hà Nội.
Lấy cảm hứng từ Sự tích Hồ Gươm, kịch bản do NSND Nguyễn Trung Hiếu - Giám đốc Nhà hát Kịch Hà Nội chấp bút, tái hiện chân thực không khí sục sôi của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn chống quân Minh xâm lược. Vở diễn không chỉ tập trung khắc họa chân dung hai vĩ nhân kiệt xuất là người anh hùng áo vải Lê Lợi - đức minh chủ quyết đoán, giàu lòng nhân ái và Nguyễn Trãi - nhà quân sự, nhà văn hóa kiệt xuất, mà còn mở rộng biên độ sử thi bằng cách tôn vinh những người anh hùng, những nghĩa sĩ đã cùng chung lý tưởng, tụ nghĩa dưới bóng cờ đại nghĩa.
Điểm độc đáo của kịch bản chính là sự khéo léo lựa chọn và khắc họa sắc nét những gương mặt tiêu biểu như: Lê Lai, Trần Nguyên Hãn, Lê Thận. Nhân vật Trần Nguyên Hãn hiện lên đầy khí chất của một hào kiệt có nhãn quan chiến lược nhạy bén, cùng Nguyễn Trãi chủ động tìm về Lam Sơn dâng kế sách mưu cầu đại nghiệp cứu nước. Trong khi đó, nhân vật Lê Lai lại là hiện thân của lòng nhiệt huyết quả cảm và tình nghĩa quân thần sắt son. Phân cảnh Lê Lai liều mình cứu chúa, dũng cảm xông ra mặt trận, chấp nhận hy sinh anh dũng để bảo toàn lực lượng cho nghĩa quân được dàn dựng vô cùng bi tráng.
Để mềm hóa những trang sử liệu vốn khô khan, vở diễn đã đan cài các tình tiết huyền thoại mang đậm màu sắc truyền thuyết dân gian. Tiêu biểu là nhân vật nghĩa sĩ Lê Thận với phân cảnh ba lần quăng lưới kéo lên lưỡi gươm báu kỳ lạ. Sự kết hợp huyền ảo giữa lưỡi gươm dưới nước sâu và chuôi gươm trên ngọn cây cao không chỉ là thuận theo ý trời, mà còn là biểu tượng cho sự đồng thuận tuyệt đối giữa "ý trời" và "lòng dân", cùng gửi gắm sứ mệnh cứu quốc cho người anh hùng áo vải Lê Lợi.
Với thời lượng 70 phút cô đọng, Huyền tích Hồ Gươm bám sát mạch sử để truyền tải rành mạch hành trình gian nan nhưng vô cùng vinh quang của nghĩa quân Lam Sơn. Đặc biệt, khoảnh khắc lắng đọng nhất của tác phẩm nằm ở phân cảnh Vua Lê Lợi trao trả gươm báu cho Rùa thần giữa lòng hồ xanh mờ ảo khói sương, đổi tên hồ Tả Vọng thành hồ Hoàn Kiếm. Hành động hoàn gươm không đơn thuần là sự khép lại của binh đao khói lửa, mà là lời khẳng định về truyền thống yêu nước, tinh thần chính nghĩa và khát vọng hòa bình bất diệt của dân tộc Việt Nam.
Đạo diễn Việt Dũng cùng ê-kíp sáng tạo đã xây dựng không gian sân khấu đầy tính ước lệ, mang màu sắc huyền tích. Vở diễn quy tụ dàn nghệ sĩ xuất sắc của Nhà hát Kịch Hà Nội như: Tiến Huy, Hồng Thái, Trọng Mạnh, Đặng Tùng, Triều Dương, Công Hoàn...
Huyền tích Hồ Gươm không chỉ là một vở kịch, mà còn là bài học lịch sử sống động đầy sức hút đối với công chúng, đặc biệt là các khán giả nhỏ tuổi. Tác phẩm đóng vai trò như nhịp cầu văn hóa, kết nối thế hệ trẻ với giá trị kịch nói truyền thống, đồng thời khơi dậy lòng tự hào dân tộc giữa dòng chảy hiện đại. Bằng cách hòa quyện tinh tế giữa những trang sử hào hùng và chiều sâu triết lý nhân sinh, vở diễn không chỉ tôn vinh công lao của các bậc tiền nhân, mà còn chạm đến trái tim người xem, khơi dậy niềm tự hào dân tộc và tình yêu Hà Nội trong trái tim mỗi khán giả.
Bên cạnh Huyền tích Hồ Gươm, cũng trong tháng 5 này, Nhà hát Kịch Hà Nội liên tục ra mắt các vở diễn được chuyển thể từ những tác phẩm văn học Việt Nam nổi tiếng như: Bỉ vỏ, Người con gái Nam Xương. Đây là bước đi mạnh mẽ trong hành trình đổi mới giáo dục thẩm mỹ và bảo tồn di sản mà Nhà hát đang theo đuổi, nhằm đưa những tác phẩm kinh điển trong chương trình phổ thông từ trang sách bước lên sân khấu.
Đặc biệt vào ngày 30/5/2026, Nhà hát Kịch Hà Nội sẽ tiếp tục ra mắt vở diễn Lời bà kể - được lấy cảm hứng từ 2 tác phẩm trong chương trình Ngữ văn Tiểu học: Sự tích cây nêu ngày Tết và Mồ côi xử kiện. Vở diễn lồng ghép 2 câu chuyện đầy màu sắc văn hóa Việt Nam thông qua những lời tâm tình và kể chuyện của người bà.
