Hướng tới việc phát hiện, bồi dưỡng đội ngũ người viết trẻ
Phát biểu tại chương trình vào chiều 30/9 tại Hà Nội, Phó Giám đốc, Tổng Biên tập Nxb Kim Đồng Vũ Thị Quỳnh Liên cho biết: “Giải thưởng Văn học Kim Đồng mong muốn tìm kiếm những tác phẩm có chất lượng dành cho thiếu nhi và bạn đọc trẻ Việt Nam. Ngoài ra, chúng tôi hướng tới việc phát hiện, bồi dưỡng đội ngũ người viết trẻ, khuyến khích họ mạnh dạn kể câu chuyện thế hệ mình, tạo môi trường để họ thử sức, rèn luyện, trưởng thành và tiến xa hơn trên con đường sáng tác. Trong hành trình tiến tới kỷ niệm 70 năm thành lập, mảng sách văn học luôn được coi là "hồn cốt" của Nxb Kim Đồng. Thông qua các cuộc vận động sáng tác, bên cạnh việc phát hiện, bồi dưỡng các tài năng trẻ, Nxb còn mong muốn tạo cơ hội để lắng nghe tâm tư, trăn trở của người viết trong bối cảnh công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI) đang tác động mạnh mẽ đến đời sống sáng tạo”.
Văn học thiếu nhi không chỉ cần những tác phẩm mới, mà còn cần thêm những người viết có khả năng đi đường dài, hiểu bạn đọc nhỏ tuổi và tạo được tiếng nói riêng. Khi Giải thưởng Văn học Kim Đồng lần thứ hai bước vào chặng nước rút nhận tác phẩm, việc phát hiện, khích lệ và mở đường cho những cây bút mới càng được Nxb quan tâm. Bà Vũ Thị Quỳnh Liên cho rằng, cuộc gặp gỡ với những người viết trẻ còn là cơ hội để phía xuất bản lắng nghe những tâm tư, băn khoăn, mong muốn của họ. Trong vai trò cầu nối đưa người viết đến với bạn đọc, việc hiểu những chuyển động trong đời sống sáng tác cũng trở thành một phần quan trọng của quá trình tìm kiếm những tác phẩm mới.
Một vấn đề mới cũng đã xuất hiện ở mùa giải lần này, đó là trong quá trình tiếp nhận tác phẩm, Nxb nhận thấy dấu hiệu AI tham gia vào một số bản thảo, bởi vậy bà Liên đặt ra câu hỏi về mức độ công nghệ đang can thiệp vào hoạt động sáng tác, khi thể lệ giải quy định không tiếp nhận các tác phẩm dịch thuật, phóng tác hoặc sử dụng công nghệ AI.
Về phía cơ sở đào tạo, TS Đỗ Thị Thu Thủy, Trưởng khoa Viết văn, Báo chí (Trường Đại học Văn hóa Hà Nội) đánh giá, việc kết nối sinh viên với đời sống sáng tác và xuất bản có ý nghĩa rất thiết thực. Theo bà, những sinh hoạt chuyên môn nhằm cập nhật đời sống sáng tác, đời sống xuất bản vốn là hoạt động thường niên của khoa, đặc biệt đối với sinh viên ngành Sáng tác văn học. Sự tham gia của Nxb Kim Đồng đã mở thêm cơ hội để sinh viên tiếp xúc với những câu chuyện nghề nghiệp, cơ hội sáng tạo cũng như thực tiễn xuất bản.
TS Đỗ Thị Thu Thủy cũng bày tỏ mong muốn chương trình lần này sẽ không dừng ở một cuộc gặp, mà có thể trở thành khởi đầu cho những hoạt động chuyên môn sâu hơn giữa hai đơn vị, cùng đồng hành, hỗ trợ sinh viên, người viết trẻ và những tác giả tương lai trên hành trình nghề nghiệp lâu dài. Trong đó, Giải thưởng Văn học Kim Đồng được kỳ vọng trở thành một sự khích lệ, tạo thêm cảm hứng cho những người đang bắt đầu con đường sáng tác.
Mở rộng quy mô ở Giải thưởng Văn học Kim Đồng lần thứ hai (2025–2027)
Trong khuôn khổ chương trình, Nxb Kim Đồng đã tổng kết kết quả Giải thưởng Văn học Kim Đồng lần thứ nhất (2023–2025), bên cạnh việc cập nhật thông tin về Giải thưởng Văn học Kim Đồng lần thứ hai đang diễn ra. Sau gần hai năm phát động, Giải thưởng Văn học Kim Đồng lần thứ nhất - giai đoạn 2023-2025, nhận được 612 tác phẩm thuộc các thể loại thơ, truyện ngắn, truyện dài, đến từ 55 tỉnh, thành trong nước và các tác giả đang sinh sống tại Australia, Đức, Pháp, Thụy Điển. Ban tổ chức đã lựa chọn 11 tác phẩm để trao giải, trong đó Giải Nhất thuộc về tác phẩm Nên làm gì khi trời nổi gió? của Giai Du. Đặc biệt, gần 40 tác phẩm tham dự đã được lựa chọn xuất bản; nhiều hoạt động giao lưu, đọc sách giữa tác giả và độc giả cũng được tổ chức, giúp các tác phẩm tiếp tục bước vào đời sống sau cuộc thi cho thấy sức lan tỏa của Giải thưởng.
Trong cuộc vận động sáng tác Giải thưởng Văn học Kim Đồng lần thứ hai (2025–2027), đối tượng độc giả được mở rộng: nhi đồng, thiếu niên và thanh niên; với hai hệ thống giải thưởng: Giải thưởng Văn học Kim Đồng dành cho các tác phẩm xuất sắc viết cho thiếu nhi và Giải thưởng Văn học Kim Đồng dành cho các tác phẩm xuất sắc viết cho người trẻ, tổng giá trị giải thưởng: 720 triệu đồng. Như vậy, bên cạnh hệ thống giải dành cho tác phẩm viết cho thiếu nhi từ 6 đến 15 tuổi, Ban tổ chức bổ sung một hệ thống dành cho tác phẩm hướng tới người trẻ từ 16 đến 30 tuổi.
Văn học thiếu nhi tiếp tục gồm truyện dài, truyện ngắn và thơ; trong khi hệ thống dành cho người trẻ tiếp nhận truyện dài và truyện ngắn. Sự mở rộng này cho thấy giải thưởng không chỉ tiếp tục tìm kiếm nguồn tác phẩm cho thiếu nhi theo nghĩa truyền thống mà còn hướng tới một dải độc giả rộng hơn, nơi những người viết cần đối diện với những trải nghiệm, tâm lý và cách tiếp nhận văn chương ngày càng đa dạng của các thế hệ trẻ.
Ban Tổ chức nhấn mạnh tiêu chí xét chọn rất cởi mở, không hạn chế chủ đề hay thể loại, tạo điều kiện tối đa để người viết tự do sáng tạo. Thời hạn nhận tác phẩm kéo dài đến hết ngày 31/12/2026, lễ tổng kết và trao giải dự kiến diễn ra vào tháng 6/2027, nhân dịp kỷ niệm 70 năm thành lập Nxb Kim Đồng.
Chương trình giao lưu không chỉ giúp phác họa chân thực diện mạo văn học trẻ trước những thách thức của thời đại số, mà còn thắp lên niềm tin và cảm hứng sáng tác cho sinh viên ngành viết văn. Nhìn lại chặng đường đã qua, sự kết hợp giữa đào tạo lý thuyết chuyên sâu và sự hỗ trợ thực tế từ các đơn vị xuất bản uy tín như Nxb Kim Đồng hứa hẹn sẽ đem lại lực lượng sáng tác kế cận sung sức, đóng góp những tác phẩm có giá trị cho nền văn học nước nhà. Có thể thấy giải thưởng văn học Kim Đồng đã trở thành điểm gặp giữa người viết, tác phẩm, nhà xuất bản và bạn đọc. Với một người viết trẻ, giải thưởng là nơi các tác phẩm dự thi được đọc một cách nghiêm túc, nỗ lực sáng tác được ghi nhận và cơ hội để tác phẩm được đến với bạn đọc.
