Không gian phát triển mới
Ngày 1/7/2025, thực hiện Nghị quyết của Quốc hội và các quyết định của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII, tỉnh An Giang và Kiên Giang hợp nhất thành một tỉnh mới mang tên An Giang, diện tích 9.888,91km², dân số 4.952.238 người, gồm 102 đơn vị hành chính cấp xã (85 xã, 14 phường và 3 đặc khu). Đây là bước ngoặt lịch sử, mở ra không gian phát triển mới, tạo thêm nhiều cơ hội để phát huy sức mạnh văn hóa và con người.
Theo ông Nguyễn Khánh Hiệp, Giám đốc Sở VHTT tỉnh, sau khi sáp nhập, tỉnh An Giang đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng và toàn diện trên lĩnh vực văn hóa - xã hội. Mạng lưới thiết chế văn hóa - thể thao ngày càng được mở rộng và hoàn thiện, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt, học tập, rèn luyện của người dân với 100% xã, phường, đặc khu đều có Nhà văn hóa, thư viện hoặc điểm sinh hoạt cộng đồng hoạt động hiệu quả, trở thành những “điểm hẹn” gắn kết cộng đồng. Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” tiếp tục được triển khai sâu rộng, lan tỏa đến từng khu dân cư, gia đình và cá nhân với trên 92% hộ gia đình đạt chuẩn văn hóa, 84% ấp, khóm được công nhận danh hiệu văn hóa góp phần hình thành môi trường sống văn minh, nghĩa tình của người dân.
Công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống được đặc biệt quan tâm gắn với quảng bá hình ảnh địa phương. Hiện nay, An Giang có 2 di sản văn hóa phi vật thể nhân loại được UNESCO ghi danh (Nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ; Lễ hội Bà Chúa Xứ núi Sam); 10 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia (Lễ hội đình thần Nguyễn Trung Trực - Rạch Giá; Hội đua bò Bảy Núi; Tri thức và kỹ thuật khắc chữ trên lá Buông; Lễ hội kỳ yên đình Thoại Ngọc Hầu; Nghệ thuật sân khấu Dù kê; Nghi lễ vòng đời người Chăm Islam; Nghề làm nước mắm Phú Quốc; Nghề dệt thổ cẩm Chăm; Nghề làm đường thốt nốt của người Khmer; Nghệ thuật Diễn tấu Chhay dăm của người Khmer) được duy trì bảo tồn và phát huy.
Bên cạnh đó, tỉnh có 28 di tích cấp quốc gia, nhiều công trình văn hóa tiêu biểu, như: Quảng trường và Tượng đài Hồ Chí Minh tại Phú Quốc; Nhà hát An Giang; Đền tưởng niệm anh hùng liệt sĩ và người có công được xây dựng ở những di tích lịch sử cách mạng quan trọng, như: Rừng tràm Bang Biện Phú (Vĩnh Thuận), Tuyến đường 1C (Giang Thành), Ba Hòn - Hòn Đất, Địa điểm ra mắt UBND cách mạng tỉnh Rạch Giá ngày 27/8/1946,… Các lễ hội tiêu biểu, như: Lễ hội Bà Chúa Xứ núi Sam, Lễ hội Nguyễn Trung Trực, đua bò Bảy Núi cùng các nghề truyền thống, như: dệt thổ cẩm Chăm, nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ,… được duy trì đều đặn, tổ chức bài bản, thu hút đông đảo du khách, góp phần khẳng định vị thế của An Giang trên bản đồ văn hóa cả nước.
Du lịch văn hóa kết hợp du lịch biển đảo đã có bước bứt phá mạnh mẽ. Năm 2025, tỉnh An Giang đón trên 24,1 triệu lượt khách, tăng 27,3% so cùng kỳ, vượt 14,7% kế hoạch năm. Khách quốc tế đạt 1,9 triệu lượt, tăng 90,3% – mức tăng trưởng ấn tượng bậc nhất ĐBSCL. Tổng thu du lịch đạt 67.900 tỷ đồng, tăng 92%, vượt 72,9% kế hoạch. Năm 2026, ngành Du lịch tỉnh An Giang đặt mục tiêu đón 25 triệu lượt khách du lịch, trong đó có 2,1 triệu lượt khách quốc tế, tổng thu đạt hơn 70.000 tỉ đồng. Chỉ số phát triển con người (HDI) của tỉnh duy trì ở nhóm khá trong vùng Đồng bằng sông Cửu Long, khẳng định những bước tiến vững chắc trong việc nâng cao chất lượng đời sống Nhân dân.
Giữ gìn bản sắc truyền thống trong thời đại số
Theo Giám đốc Sở VHTT An Giang, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác xây dựng môi trường văn hóa và phát triển con người ở An Giang vẫn còn tồn tại một số hạn chế cần được quan tâm khắc phục, đó là, một số thiết chế văn hóa - thể thao chưa phát huy hết công năng và hoạt động chưa thật sự hiệu quả nên chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu hưởng thụ văn hóa của Nhân dân. Khoảng cách số giữa các vùng, nhóm dân cư khá lớn, nhất là tại các khu vực miền núi, biên giới, hải đảo, nơi điều kiện hạ tầng công nghệ thông tin còn hạn chế, khiến người dân khó tiếp cận các dịch vụ, sản phẩm văn hóa và tri thức mới trên môi trường số.
Cùng với đó, tác động tiêu cực của môi trường mạng đang đặt ra nhiều thách thức: sự xâm nhập ngày càng tinh vi của các sản phẩm văn hóa độc hại, thông tin sai lệch, cùng lối sống thực dụng, lệch chuẩn ảnh hưởng không nhỏ đến nhận thức, lối sống và giá trị đạo đức của một bộ phận thanh thiếu niên. Mặt khác, việc ứng dụng công nghệ trong quản lý, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa còn thiếu tính đồng bộ và chiến lược lâu dài; đội ngũ cán bộ, nhân lực trong lĩnh vực văn hóa vẫn chưa đồng đều về kỹ năng số dẫn đến hạn chế trong việc khai thác các công cụ công nghệ phục vụ công tác chuyên môn cũng như đổi mới phương thức tiếp cận công chúng trong thời đại số.
Để bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của tỉnh, ông Nguyễn Khánh Hiệp cho rằng, tỉnh An Giang cần tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước về xây dựng môi trường văn hóa trong bối cảnh chuyển đổi số với tầm nhìn đưa An Giang trở thành một trung tâm văn hóa - du lịch biển đảo kết hợp văn hóa đồng bằng, có sức lan tỏa trên phạm vi cả nước.
Đồng thời hoàn thiện và nâng cấp hệ thống thiết chế văn hóa - thể thao ở cơ sở, nhất là các đặc khu, vùng nông thôn, miền núi và hải đảo. Tỉnh cần triển khai mô hình “Khu dân cư số văn minh” và “Đặc khu văn hóa số” dựa trên nền tảng quản lý, kết nối, phục vụ cộng đồng trực tuyến; đẩy mạnh công tác kiểm soát, kịp thời ngăn chặn, loại bỏ các sản phẩm văn hóa độc hại, thông tin xấu độc trên không gian mạng, góp phần bảo vệ thuần phong mỹ tục và giá trị đạo đức xã hội.
Tỉnh cần chú trọng giáo dục kỹ năng công dân số cho thanh thiếu niên, bao gồm kỹ năng quản trị thông tin, tư duy phản biện, ứng xử văn minh trên không gian mạng. Tỉnh cũng cần tập trung bồi dưỡng nguồn nhân lực du lịch - dịch vụ chất lượng cao, phục vụ chiến lược phát triển các địa bàn trọng điểm, như: Phú Quốc, Kiên Hải, Thổ Châu. Việc phát động phong trào học tập suốt đời gắn với hệ thống thư viện số cộng đồng sẽ góp phần nâng cao dân trí và tạo nền tảng tri thức vững chắc cho người dân.
Cùng với đó là bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống với việc số hóa toàn bộ di sản văn hóa vật thể và phi vật thể của tỉnh, xây dựng ngân hàng dữ liệu văn hóa số làm cơ sở cho nghiên cứu, giáo dục và quảng bá. Trên nền tảng này, tỉnh có thể phát triển các sản phẩm du lịch - văn hóa ứng dụng công nghệ 3D, VR, AR cho những lễ hội đặc sắc, như: Lễ hội Bà Chúa Xứ, đua bò Bảy Núi, chợ nổi Long Xuyên, hay cảnh quan biển đảo Nam Du,… đa ngôn ngữ, tiếp cận thị trường trong và ngoài nước.
Tỉnh cần phải xây dựng một cổng thông tin văn hóa - du lịch tích hợp, cung cấp đầy đủ dữ liệu, hình ảnh, video và dịch vụ tra cứu trực tuyến. Việc hợp tác với các doanh nghiệp công nghệ để sản xuất nội dung số chất lượng cao về văn hóa, ẩm thực, lịch sử An Giang sẽ giúp nâng cao sức hấp dẫn và giá trị thương hiệu địa phương. Đồng thời, tỉnh phải chú trọng công tác bảo đảm an ninh mạng, phòng chống tin giả, tin xấu độc để tạo môi trường mạng an toàn, lành mạnh.
Tỉnh cần chú trọng xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh và phát triển con người An Giang trong thời đại số với sự chung tay của toàn xã hội đồng hành cùng Nhà nước; có những chính sách khuyến khích các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân đầu tư vào hạ tầng, dịch vụ, đào tạo nhân lực và sản phẩm văn hóa. Ngoài ra, việc mở rộng hợp tác quốc tế sẽ giúp An Giang tiếp cận công nghệ tiên tiến, nâng cao năng lực bảo tồn di sản, đào tạo nhân lực chất lượng cao và quảng bá hiệu quả hình ảnh tỉnh trên trường quốc tế. Huy động nguồn lực xã hội tạo điều kiện để việc xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh lan tỏa, bám rễ sâu vào cộng đồng dân cư... từ đó trở thành động lực để con người An Giang chuyển đổi, phát triển đáp ứng yêu cầu trong thời đại số.
“Sau sáp nhập, An Giang trở thành tỉnh có quy mô dân số và diện tích lớn nhất vùng Đồng bằng sông Cửu Long, sở hữu cả núi, đồng bằng, sông, biển và đảo cùng kho tàng văn hóa phong phú, hình thành bản sắc văn hóa hợp nhất: đồng bằng - biển đảo, nội địa - quốc tế, truyền thống - hiện đại. Đây sẽ là nền tảng để xây dựng một thế hệ con người An Giang mới, vừa tự tin hội nhập, vừa tự hào với cội nguồn và di sản quê hương. Đây là thời cơ “vàng” để chúng ta xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, phát triển con người toàn diện, đáp ứng yêu cầu của thời đại số”, ông Nguyễn Khánh Hiệp nhấn mạnh.
Bài và ảnh: TRƯƠNG ÁNH SÁNG
Nguồn: Tạp chí VHNT số 634, tháng 2-2026
