Sau khi rong ruổi khám phá hang động Phong Nha, chiều về bên bờ cát trắng - biển xanh Nhật Lệ cảm nhận làn gió mát từ biển và thưởng thức hải sản tươi roi rói thì không gì tuyệt vời bằng. Trong số những đồ ăn dân dã, độc đáo, canh xương rồng cá đuối là món ăn lôi cuốn nhiều thực khách.

Đan xen trên những triền cát trải dài dọc bờ biển Quảng Trị, cây xương rồng không chỉ mang vẻ đẹp tự nhiên mà còn biểu tượng cho sức sống mãnh liệt, bền bỉ của con người vùng cát trắng. Món canh xương rồng có từ lâu đời, thường xuất hiện trong bữa cơm của những người làng biển, nhất là khi mùa biển vắng cá. Trải qua năm tháng, món ăn này không chỉ gắn với ký ức mưu sinh mà đã trở thành một phần văn hóa ẩm thực đặc trưng của người dân làng biển Quảng Trị.

Từ những nguyên liệu tưởng chừng đơn sơ - cây xương rồng ở góc vườn, cá đuối từ lòng biển cả, qua đôi tay khéo léo của người phụ nữ làng biển, món canh xương rồng cá đuối ra đời, mang theo vị ngọt của biển, vị chua thanh của xương rồng và cả tình người xứ cát.

Muốn có đồ ăn ngon, người dân làng biển phải dậy từ lúc sáng sớm, khi mặt trời chưa mọc để hái xương rồng năm cánh (hay còn gọi là xương rồng ngôi sao). Vào thời điểm này, thân xương rồng còn mọng nước nên thanh mát hơn nhiều. Buổi chiều, thân xương rồng sẽ khô đi, khi nấu, vị không còn thanh mà chuyển sang chát. Xương rồng sau khi cắt bỏ gai, bóc lớp vỏ xanh, phần thân non được thái lát mỏng rồi trụng qua nước sôi để khử bớt độ nhớt và vị chua. Cá đuối, một loại hải sản giàu dinh dưỡng, được chọn kỹ, cắt miếng vừa ăn, ướp gia vị rồi xào sơ cho thấm trước khi kết hợp cùng xương rồng. Tất cả được nấu cùng nhau trong nồi nước sôi, tạo nên một món canh mang sắc vàng nhẹ, thoang thoảng mùi biển, đậm đà nhưng không tanh, thanh mát mà vẫn tròn vị. Khi canh sôi, chỉ cần rắc thêm chút hành lá, ngò gai, ít hạt tiêu là có thể thưởng thức ngay. Có thể nói, chẳng cần nguyên liệu cao sang, chẳng cầu kỳ gia vị, canh xương rồng cá đuối làm nên nét ẩm thực của biển Nhật Lệ - món ăn mộc mạc, bình dị, hiền lành của con người làng biển nơi đây.

Không chỉ có canh, xương rồng còn được người dân vùng cát chế biến thành nhiều món khác như gỏi xương rồng, nộm xương rồng, mứt xương rồng, xương rồng xào mỡ hay trà xương rồng. Mỗi món là một cách thể hiện sự sáng tạo của người dân làng biển Quảng Trị trong nét đẹp văn hóa ẩm thực, nơi được thiên nhiên ban tặng nhiều thắng cảnh đẹp, sản vật ngon.

Bài và ảnh: TÂN BÌNH

Nguồn: Tạp chí VHNT số 643, tháng 5-2026