Thư viện tạo không gian mở cho bạn đọc thiếu nhi tại đơn vị…, kể cả tham gia các hoạt động về sách ở các sự kiện lớn được tổ chức phạm vi cấp khu vực và trên toàn quốc, nhằm học hỏi kinh nghiệm. Ngoài ra, còn tập trung hướng đến công tác tại cơ sở, hướng đến các đối tượng là học sinh, người dân ở vùng sâu, vùng xa còn thiếu thốn về văn hóa.
Xuất phát từ nhu cầu thực tế lãnh đạo, Thư viện tập trung trước tiên vào nhóm bạn đọc thiếu nhi, vì đối tượng này chiếm tỷ lệ cao trong thư viện, cũng là đối tượng “nguồn” để phát triển văn hóa đọc cho tương lai. Từ đó chú trọng lựa chọn những tác phẩm bắt mắt, có nội dung lành mạnh dể hiểu, gần gũi phù hợp với bạn đọc tại vùng sâu vùng xa, bạn đọc là người dân tộc thiểu số… Thư viện cũng thường xuyên liên hệ trao đổi với cơ sở, cấp xã, hệ thống thư viện trường học, để thực hiện tốt sự phối hợp trong công tác tổ chức phục vụ. Với hình thức kết hợp các hoạt động khác (ngoài việc đọc sách) đã tạo ra một thư viện lưu động thân thiện, đa dạng về mọi mặt. như phục vụ lưu động kết hợp với các hoạt động chiếu phim, phục vụ internet miễn phí. Rõ ràng không chỉ đọc sách, Thư viện còn là nơi nghiên cứu, lưu trữ, tra cứu thông tin mạng và là nơi giải trí vui chơi bổ ích... Hằng năm, Thư viện Pleiku xây dựng kế hoạch, tổ chức đưa xe thư viện lưu động đến phục vụ hơn 100 địa điểm là các trường học, đơn vị quân đội đóng quân trên địa bàn, các bản làng dân tộc thiểu số thuộc xã vùng sâu vùng xa trên 77 xã phường phía Tây Gia Lai. Trong đó, có các cơ sở xã hội như Làng trẻ em SOS, Trung tâm bảo trợ xã hội, Trung tâm cai nghiện ma túy, trẻ em chất độc Dioxin… Kết hợp tổ chức chiếu phim tư liệu, giải trí, phục vụ truy cập internet, luân chuyển, trưng bày, giới thiệu sách bằng video đến với bạn đọc.
Có thể dễ dàng nhận thấy tình trạng chung là ngày nay người đọc sách ngày càng ít, văn hóa đọc bị đe dọa. Tuy nhiên, qua công tác lưu động, nhiều nơi trong tỉnh Gia Lai vẫn còn “đói văn hóa”. Từ thực tế phục vụ cho thấy ở tỉnh nhà, người dân nhiều vùng vẫn rất mong mỏi chờ đợi những chuyến xe Thư viện lưu động, những buổi phục vụ “đa phương tiện”...
Nắm bắt được tình hình đó, Thư viện Pleiku thường xuyên cử cán bộ lưu động, thăm dò và phối hợp với UBND cấp xã thông qua Phòng văn hóa xã hội, Trung tâm văn hóa và thư viện các trường học triển khai liên hệ và tổ chức phục vụ. Qua đó, công tác phục vụ lưu động đã được phát huy tối đa, khơi dậy thành công phong trào đọc sách và tăng vòng quay của tài liệu một cách rõ rệt. Sách về đến trường, đến các bản làng vùng xa hẻo lánh, các bạn nhỏ dường như thỏa nỗi đam mê, em thì say mê với các bộ truyện tranh, em thì mày mò từng hình ảnh trong sách, em thì hứng thú với những bài toán vui… Rõ ràng, hoạt động này đã góp phần xây dựng cho độc giả thói quen đọc sách từ bé, việc lựa chọn cho mình những thể loại đọc nào là sở thích của các em, giúp phát huy những sở trường của mình, hạn chế sở đoản trong quá trình học tập, rèn luyện, từng bước hình thành những kỹ năng cho bản thân.
Với phương châm “sách đi tìm người”, Thư viện Pleiku luôn chủ động trong việc luân chuyển sách đến các thư viện xã. Hiện nay, hệ thống thư viện công cộng tỉnh Gia Lai gồm có: 2 Thư viện thuộc tỉnh: Thư viện tỉnh - Đông Gia Lai và Thư viện Pleiku (Trực thuộc Sở VHTTDL), đối với Tây Gia Lai hiện có 16 thư viện xã đang hoạt động hiệu quả và đang duy trì luân chuyển định kỳ 03 tháng/lần/điểm của 19 tủ sách cơ sở (mỗi điểm 100 bản sách/lần). Hệ thống thư viện công cộng của tỉnh đã được các cấp chính quyền địa phương quan tâm đầu tư về cơ sở vật chất. Cơ bản xây dựng trụ sở hoạt động độc lập, có khuôn viên, không gian thoáng đãng. Hầu hết cán bộ thư viện được đào tạo bài bản chuyên ngành Thư viện, được cung cấp các trang thiết bị để hoạt động, nên việc phối hợp rất khoa học và hiệu quả. Ngoài ra, Thư viện Pleiku còn bổ sung “kho sách dùng chung” hằng năm cho 16 thư viện xã nói trên (mỗi xã trên 800 bản sách các loại) từ kinh phí tự chủ của đơn vị. Việc luân chuyển sách đến cơ sở, nhằm giúp người dân cập nhật khai thác thông tin của thư viện được đầy đủ, kịp thời hơn. Bên cạnh đó, cán bộ Thư viện Pleiku trực tiếp xử lý nghiệp vụ sách thông qua phần mềm Ilibme, sau đó vận chuyển nguồn sách này cho các thư viện xã bằng xe lưu động. Mỗi năm, Thư viện Pleiku triển khai đi kiểm tra về chuyên môn nghiệp vụ, đánh giá, thu thập thông tin, nắm bắt nhu cầu của bạn đọc tại cơ sở để có hướng phối hợp tốt hơn cho những năm tiếp theo, nâng cao, phát huy vai trò của văn hóa đọc.
Thực tế hơn, lãnh đạo Thư viện Pleiku đã xác định một vấn đề lớn, là phát triển văn hóa đọc không thể làm “một sớm một chiều” mà phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố, cần có thời gian dài thực hiện đúng cách, phải có sự chung tay của các cấp, các ngành, gia đình và của toàn xã hội… Riêng ngành Giáo dục phải đưa nội dung đọc sách vào trường học một cách bắt buộc cho mỗi tuần học, như là những buổi ngoại khóa, tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về sách… Từ trăn trở đó, Thư viện Pleiku đã ký kết phối hợp với các trường học trên địa bàn, kết hợp với cán bộ thư viện các trường học, thường xuyên luân chuyển và hướng dẫn giáo viên phụ trách về phương thức phục vụ và quản lý tài liệu. Với những Tủ sách trường học gần trung tâm, từ đầu năm đến nay, Thư viện đã luân chuyển bằng xe máy trao đổi 5 đợt, mỗi đợt 100 bản/trường. Phối hợp tổ chức ngoại khóa, giới thiệu sách, giúp các em cảm nhận về sách trước đám đông tại Thư viện Pleiku, đều đặn 3 buổi/tuần, mỗi buổi cho 1 trường học (mỗi trường lựa chọn mỗi lớp do giáo viên và cô phụ trách thư viện trường quản lý).
Rõ ràng, mọi nỗ lực của cả tập thể cán bộ thư viện Pleiku đã đem lại kết quả nhất định. Mặc dù bị tác động bởi công nghệ thông tin nhưng qua các con số trên cho thấy rằng, lượng bạn đọc của Thư viện có thể nói vẫn đông đảo, nhất là ở cơ sở có sự tăng lên rõ rệt, đó là một thành công đáng kể. Thư viện Pleiku không ngừng quan tâm, chủ động và phát huy ngày một hiệu quả các hoạt động trong lĩnh vực Thư viện cho độc giả trên địa bàn. Điều đó có nghĩa văn hóa đọc nói chung, vẫn được hình thành thường xuyên và duy trì, bằng các hình thức khác nhau đã giúp lan tỏa phong trào đọc sách rộng rãi trong mọi tầng lớp Nhân dân Gia Lai nói riêng.
Bài và ảnh: NGUYỄN THẾ PHIỆT
Nguồn: Tạp chí VHNT số 655, tháng 9/2026
