Những người lưu giữ ký ức
Thời tiết của ký ức là tập truyện ngắn của các tác giả Trung Trung Đỉnh, Bảo Ninh, Nguyễn Quang Lập, Nguyễn Trọng Tín và Phạm Ngọc Tiến. Cuộc gặp gỡ mang tên "Thời tiết của ký ức" không đơn thuần là một buổi ra mắt sách mà còn là khoảnh khắc để những người bạn cũ gặp nhau, các cây viết trẻ soi mình vào những trải nghiệm lớn và để độc giả được giao lưu với những người cầm bút mà mình yêu mến. Đó là một cuộc hội ngộ đặc biệt khi năm cá tính văn chương cùng nhau đưa độc giả trở về những miền kỷ niệm với tập truyện ngắn mang tựa đề Thời tiết của ký ức – tên một truyện ngắn của nhà văn Bảo Ninh được lấy làm tên chung cho tập truyện.
Phát biểu tại sự kiện, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều – Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam bày tỏ niềm vinh dự và sự may mắn khi được tham gia vào dự án sách này, một lời đề nghị mà ông không thể chối từ bởi tình cảm gắn bó sâu sắc với năm người bạn, người anh trong nghề. Hình ảnh bức tranh hòa bình trên bìa sách do ông vẽ chính là điểm hội tụ khát vọng lớn nhất của những người cầm bút từng đi qua khói lửa chiến tranh. Dù họ có kể về nỗi sợ hãi, sự khác biệt hay những thù địch cũ, thì mọi con đường trong văn chương của các anh đều hướng về một nền hòa bình bền vững.
Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều khẳng định, năm nhà văn chính là những người đang lưu giữ và chuyển tải ký ức của một thời đại, của cá nhân và gia đình họ vào trang viết, khiến những ký ức ấy luôn sống động và không ngừng chuyển động cho đến tận hôm nay. Như một sự tri ân, ông đã tặng lại năm bức họa phụ bản cho năm nhà văn, mỗi bức tranh là một góc tính cách đặc trưng, một lát cắt trong truyện ngắn của mỗi người.
Chia sẻ tại sự kiện, nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên gọi vui 5 tác giả là “Ngũ vị văn chương”, nhấn mạnh vào màu sắc văn học riêng biệt và cá tính đặc trưng không thể lẫn của 5 nhà văn. Theo nhà thơ Trần Đăng Khoa - Phó Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, điều đáng quý nhất chính nằm ở sự khác biệt của 5 giọng văn, nó giúp các tác phẩm tôn vinh lẫn nhau, làm giàu diện mạo văn học đương đại. Chia sẻ thêm về những ký ức trong quá khứ, các nhà văn đều là bộ đội, đều là những người trực tiếp cầm súng, họ đi qua chiến tranh nhưng chiến tranh dường như chưa từng buông tha cho họ. Những truyện ngắn đượm màu buồn của thời chiến, những người còn sống loay hoay với những điều sót lại sau cuối.
5 cá tính văn chương độc đáo
Xuất thân từ một gia đình nông dân, nhà văn Trung Trung Đỉnh nhập ngũ và dành trọn những năm tháng thanh xuân đẹp nhất để hoạt động, chiến đấu tại mặt trận Tây Nguyên thời chống Mỹ. Bước ra từ khói lửa chiến trường với tư cách là một người lính bộ binh, ông dành nhiều trang viết của mình để tri ân mảnh đất Tây Nguyên. Phong cách của nhà văn Trung Trung Đỉnh là sự giao thoa giữa cái thô mộc của đời lính và sự tinh tế của một tâm hồn nhạy cảm, thể hiện rõ nét qua các tác phẩm tiêu biểu như: Ngõ lỗ thủng, Lạc rừng, Ngược chiều cái chết, Tiễn biệt những ngày buồn... Trong tập truyện ngắn Thời tiết của ký ức, ông mang đến cho độc giả hai tác phẩm: Khoảng sáng trên đỉnh dốc và Người trong cuộc.
Nhà văn Bảo Ninh xuất thân từ một gia đình trí thức, rời giảng đường để dấn thân vào mặt trận B-3 Tây Nguyên khốc liệt. Ông trở về với một tâm thế lặng lẽ và đầy ám ảnh. Văn chương của Bảo Ninh không ồn ào nhưng lại có sức công phá mãnh liệt vào tâm can người đọc, đó là tiếng lòng của một người lính từng đi qua cuộc chiến nhưng chưa bao giờ thực sự rời khỏi nó. Ông viết ít, viết chậm, như thể mỗi dòng chữ đều được chắt lọc từ những cơn đau và sự chiêm nghiệm sâu sắc về thân phận con người. Trong đời thường, ông là người kiệm lời đến mức vụng về trong khẩu ngữ, như thể tất cả tinh hoa và nhiệt huyết đều đã dồn hết vào đầu ngọn bút. Những dư âm về tình yêu, sự chia lìa và nỗi buồn hậu chiến đã tạo nên một Bảo Ninh “độc bản” trong làng văn học. Trong tập truyện ngắn Thời tiết của ký ức, ông góp mặt với ba truyện ngắn: Ngôi sao vô danh, Ba lẻ một và Thời tiết của ký ức.
Nguyễn Quang Lập, hay "Bọ Lập" là một hiện tượng lạ của văn học Việt Nam khi tiên phong đưa "khẩu văn" vào tác phẩm, khiến mỗi câu chuyện đều trở nên hóm hỉnh, sống động và chân thật. Xuất thân trong một gia đình nông dân, tuổi thơ của ông gắn liền với những ngày tháng gian khó của thời kỳ hậu chiến. Chính môi trường sống khắc nghiệt nhưng đậm tình quê ấy đã bồi đắp cho ông sự nhạy cảm thiên bẩm với cuộc đời, hình thành nên một phong cách văn chương giàu tính nhân văn và sự thấu cảm sâu sắc đối với thân phận con người. Lối viết "viết như nói", hóm hỉnh và chân thật của ông đã thổi một luồng gió mới vào mảng truyện ngắn. Bên cạnh đó, Nguyễn Quang Lập còn thành công với tiểu thuyết và kịch bản phim. Dù là trong kịch bản điện ảnh hay những dòng tản văn trong sách, trên blog, Nguyễn Quang Lập vẫn giữ nguyên cái chất dân dã, nhạy cảm với nỗi đau và thăng trầm của thế sự. Trong tập Thời tiết của ký ức, ông gửi gắm những chiêm nghiệm của mình qua 3 tác phẩm: Đò ơi, Tiếng khèn bè và Chuyện sót lại ở thung lũng Chớp Ri.
Nguyễn Trọng Tín vốn không định danh mình là một nhà văn chuyên nghiệp ngay từ đầu, ông bước vào văn chương như một định mệnh tất yếu từ những ngày làm cán bộ Đoàn nơi đất Mũi Cà Mau. Cuộc dấn thân của ông vào cuộc kháng chiến chống Mỹ đầy hồn nhiên, trong sáng. Trong gia tài văn chương đa dạng từ thơ ca đến truyện ngắn, tiểu thuyết Bè trầm của ông được ghi nhận như một thành tựu của nền văn học thời hậu chiến. Văn của ông lôi cuốn bởi một chất giọng Nam Bộ lạ - mộc mạc, dân dã nhưng vô cùng tinh tế, ông không lạm dụng phương ngữ mà dùng chính cái hồn cốt nồng hậu để chạm đến trái tim độc giả. Trong tập Thời tiết của ký ức, độc giả sẽ được thưởng thức tác phẩm Bè trầm của ông.
Từng kinh qua quân ngũ trước khi tốt nghiệp khoa Ngữ văn (Đại học Tổng hợp Hà Nội), nhà văn Phạm Ngọc Tiến nhìn cuộc đời bằng đôi mắt của một người quan sát tận tụy, luôn đào sâu vào những góc khuất của số phận để tìm thấy ánh sáng lấp lánh của tình người. Không chỉ thành danh ở mảng tiểu thuyết với những tác phẩm như Tàn đen đốm đỏ, Đợi mặt trời, Những sinh linh bé bỏng... ông còn là tác giả kịch bản những bộ phim truyền hình: Chuyện làng Nhô, Đất và người, Ma làng, Gió làng Kình, Sinh tử... Sức sáng tạo bền bỉ ấy là minh chứng rõ nét cho một cá tính văn chương chưa bao giờ ngừng nghỉ trước những biến động của thời cuộc. Lối viết của nhà văn Phạm Ngọc Tiến không ngần ngại phơi bày những thực tại gai góc, nhưng luôn giữ được sự nhân văn và thấu cảm. Văn của ông gồm đủ bi ai thống khổ, chứa đựng chiều sâu vô tận của kiếp người trong dằng dặc mưu sinh. Trong tập Thời tiết của ký ức, ông có ba tác phẩm: Họ đã trở thành đàn ông, Bạch Tuyết và một chú lùn và Chạy trốn.
Tại sự kiện, các nhà văn không chỉ nói về khoảng thời gian cầm bút mà còn chia sẻ thêm về “một thời vang bóng” - thời kỳ huy hoàng của phim nhựa, về nghề làm phim, viết kịch bản. Khách mời cũng được lắng nghe chia sẻ của nhiều bạn văn, bạn trong nghề của các tác giả như nhà văn Văn Công Hùng, nhà thơ Nguyễn Việt Chiến, NSND Hoàng Cúc, nhà thơ Nguyễn Thị Hồng Ngát… Phát biểu trong sự kiện, nhà thơ người Mỹ - Bruce Weigl bày tỏ niềm mong muốn phát triển văn học dịch để ông và các bạn văn quốc tế được tiếp cận sâu sắc hơn tới những tác phẩm văn học Việt Nam.
