Thu… mưa
Đối với người dân phố núi, mỗi năm Đạt Lạt chỉ có hai mùa: Mùa mưa và mùa nắng. Hiện tại, Đà Lạt đang giữa mùa mưa. Song, có văn nghệ sĩ cảm nhận: Trong một ngày, Đà Lạt có đủ 4 mùa (Sáng - Xuân, trưa - Hạ, chiều Thu, tối - Đông). Theo tôi, đó phải là người có sự cảm nhận rất tinh tế, dựa vào sự thay đổi tiết trời của Đà Lạt chuyển biến rất nhanh trong một ngày (thậm chí trong vài giờ) để nhận diện… mùa ở Đà Lạt! Và dù bất cứ mùa nào thì Đà Lạt vẫn có nét đặc trưng: dịu dàng và se lạnh mê hoặc hồn người. Ngoài những đặc trưng rất riêng ấy, Đà Lạt cũng lắm khi bất chợt nắng, bất chợt mưa như tính nết đỏng đảnh của cô thiếu nữ xinh đẹp đang yêu!
Thiên nhiên Đà Lạt không hiển thị rõ nét, khác biệt từng mùa. Nói đúng hơn, cư dân sinh sống bao đời trên phố lạnh này không mấy để ý đến sự đi qua của năm tháng trong dòng chảy lặng thầm, bất tận của tự nhiên, trời đất. Mỗi năm, cứ hết nắng sẽ đến mưa và ngược lại. Khi mùa hoa mai anh đào khép cánh sẽ đến mùa hoa phượng tím bâng khuâng; rồi mùa hoa dã quỳ nở báo hiện mùa nắng về trên cao nguyên xanh… Bao đời nay, cư dân phố núi sương mờ cứ lấy những loài hoa đặc trưng của Đà Lạt nở để tính mùa và năm tháng đi qua! Quả thực, đây là sự tao nhã, rất thi vị và nét văn hóa rất riêng của người Đà Lạt mà có lẽ văn chương, nghệ thuật trước nay chưa khai thác hết!
Để nhận diện các mùa ở Đà Lạt, có lẽ phải cảm nhận bằng lăng kính… tâm hồn. Bởi vậy, dù hiện tại Đà Lạt đang giữa mùa mưa, có khi mưa cả ngày đêm và kéo dài trong nhiều ngày nhưng trong không gian ẩm ướt, dịu mát ấy, mùa thu đã lặng lẽ về...
Dịu vợi sắc thu phố lạnh
Khác biệt với các tỉnh, thành trong cả nước, mùa thu Đà Lạt không có gió heo may, không có “lá vàng xao xác”, không có mùi hương cốm, hay mùi hương hoa sữa nồng nàn… Nơi này, hàng trăm ngàn loài hoa cứ đua nhau khoe sắc, khí hậu cứ mát lành và trời lất phất mưa bay!
Có lẽ vậy mà trước nay, thơ ca, âm nhạc viết về Đà Lạt, về mùa mưa, mùa đông… có rất nhiều bài thơ hay, nhiều ca khúc, tình khúc bất hủ. Trước năm 1975, đã có hàng loạt ca khúc viết về Đà Lạt làm say lòng người như: Ai lên xứ hoa Đào (Hoàng Nguyên); Đà Lạt hoàng hôn, Thương về miền đất lạnh (Minh Kỳ - Dạ Cầm), Má hồng Đà Lạt (Minh Kỳ - Lan Anh); Thành phố buồn (Lam Phương); Về thăm xứ lạnh (Hùng Cường)… Thập niên 80 - 90 thế kỷ trước, nhiều ca khúc trữ tình tiếp tục ra đời: Đồi thông hai mộ (Hồng Vân); Đà Lạt khói sương (Quốc Dũng); Tình yêu như bóng mây (Song Ngọc); Đà Lạt mộng mơ (Từ Huy); Lao xao rừng thông (Thế Bảo)…
Ngược lại thơ, nhạc viết về mùa thu Đà Lạt lại khá khiêm tốn, rất hiếm bởi mùa thu Đà Lạt (so với những mùa khác) không hiển thị rõ nét - có lẽ chưa “chạm” đến cảm xúc, chưa thực sự “ám ảnh” tâm hồn giới nhạc sĩ trong và ngoài tỉnh!
Cái gì hiếm mới quý! Tôi đã dành thời gian lục tìm các nguồn tư liệu, các tuyển tập sáng tác, nghiên cứu văn học nghệ thuật… đã xuất bản trước nay; vào cả Google “cày xới” và tìm kiếm các album âm nhạc trên mạng xã hội... Họa hoằn lắm mới gặp được 2 ca khúc viết về mua thu Đà Lạt: Đà Lạt mùa thu của nhạc sĩ Phan Văn Nhi và Đà Lạt cuối thu của nhạc sĩ Cù Duy Kim. Dù cả hai tác giả này đều là người ngoài tỉnh; song đã có cảm nhận rất tinh tế về mùa thu vốn rất riêng của Đà Lạt. Hai ca khúc với những ca từ rất đẹp, giai điệu hay và phù hợp với tâm hồn, phong thái người Đà Lạt:
“Anh đã thấy trong đôi mắt em/Cả bầu trời mùa thu Đà Lạt/Đồi núi chập chùng sương giăng phố xá/Thông reo rì rào cứ ngỡ mưa sa…” (Đà Lạt mùa thu - Phan Văn Nhi).
“Đà Lạt cuối thu, dã quỳ hoa thức giấc
Đọng lại giọt thu, ngan ngát bên đời
Anh và em vẫn còn mùa thu đã lỡ
Chênh vênh buồn, chênh vênh nhớ những thu qua”.
(Đà Lạt cuối thu - Cù Duy Kim).
Mùa thu Đà Lạt trong cảm nhận của thi sĩ, du khách và cư dân phố lạnh đó là những ngày trời bất chợt nắng, bất chợt mưa. Nắng lên, Đà Lạt đẹp vô cùng; cảnh sắc nên thơ, sương trắng bồng bềnh, cỏ cây xanh tươi, hương hoa quyến rũ. Trong không gian xanh ấy, ánh lên màu vàng thắm của hoa mimosa, những bông hoa dã quỳ dát vàng trên những sườn đồi lao xao gió. Hay đó là những chiều mưa, quyện hòa với sương trắng làm cho không gian mùa thu Đà Lạt có sức quyến rũ dịu kỳ!
Mùa thu Đà Lạt len lỏi qua từng kẽ lá non tơ, buông lơi theo từng sợi nắng vàng óng ả; hay những sợi mưa chiều rải khắp núi đồi, phố núi chênh chao...
Điều khá thi vị là trong 2 ca khúc hiếm hoi viết về mùa thu Đà Lạt, hai tác giả Phan Văn Nhi và Cù Duy Kim ngoài “gặp nhau” ở cảm xúc, ca từ, giai điệu, đều có sương, hoa, hồ, thác… Đặc biệt, màu vàng của hoa mimosa và hoa dã quỳ - những loài hoa dại đặc trưng của Đà Lạt óng ánh trong từng câu hát:
“Thung lũng Tình Yêu một chiều yên ả/Bỗng rực vàng lên màu hoa mimosa…” (Đà Lạt mùa thu).
Và: “Đà Lạt cuối thu, dã quỳ hoa thức giấc/ Đọng lại giọt thu, ngan ngát bên đời…” (Đà Lạt cuối thu).
Màu vàng của nắng và màu vàng của hoa mimosa, của hoa dã quỳ tạo nên bức tranh thu Đà Lạt rất đẹp, rất nên thơ và rất lãng mạn. Bởi vậy, mùa thu Đà Lạt có nét riêng, có sắc quyến rũ hồn người rất riêng và vô cùng thi vị…
Bài và ảnh: THANH DƯƠNG HỒNG
Nguồn: Tạp chí VHNT số 655, tháng 9/2026
