Toàn tỉnh Phú Thọ có 979 di tích đã xếp hạng, trong đó 6 di tích quốc gia đặc biệt, 176 di tích quốc gia, 798 di tích cấp tỉnh. Về di sản văn hóa phi vật thể có 5 di sản được UNESCO ghi danh, 41 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia; 6 Bảo vật quốc gia.
Hiện nay, trên địa bàn toàn tỉnh Phú Thọ có gần 4.000 đội văn nghệ quần chúng tại các thôn, xóm, tổ dân phố với hàng chục nghìn diễn viên, nghệ nhân, một số xóm bản phát triển du lịch cộng đồng có từ 4 đến 6 đội văn nghệ thường xuyên biểu diễn phục vụ khách du lịch. Toàn tỉnh có 6 Nghệ nhân Nhân dân, 128 Nghệ nhân Ưu tú trong lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể, 20 Nghệ sĩ Ưu tú.
Bên cạnh đó, các di tích tiêu biểu như Khu di tích lịch sử Đền Hùng, hệ thống di tích thời Hùng Vương,… tiếp tục được tu bổ, tôn tạo và phát huy giá trị gắn với du lịch về nguồn; các di sản phi vật thể như Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, Hát Xoan được bảo tồn, truyền dạy và khai thác hiệu quả. Khu vực Vĩnh Phúc (cũ) tập trung phát huy giá trị các di tích kiến trúc nghệ thuật tiêu biểu như Tháp Bình Sơn, cụm đình Hương Canh, danh thắng Tây Thiên, Tam Đảo,… gắn với phát triển du lịch tâm linh, sinh thái, nghỉ dưỡng. Khu vực Hòa Bình (cũ) chú trọng bảo tồn, phát huy các di tích khảo cổ thuộc Văn hóa Hòa Bình, hệ thống hang động, mái đá, cùng không gian văn hóa các dân tộc, tiêu biểu là văn hóa Mường, gắn với phát triển du lịch cộng đồng, sinh thái vùng hồ sông Đà và các bản làng truyền thống.
Cùng với đó, toàn tỉnh có hơn 800 lễ hội truyền thống được duy trì, phục dựng và tổ chức ngày càng nền nếp. Các loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian, tập quán xã hội, tín ngưỡng, nghề thủ công truyền thống ở cả ba khu vực được quan tâm bảo tồn, từng bước đưa vào khai thác phục vụ du lịch và phát triển kinh tế địa phương. Công tác xã hội hóa được đẩy mạnh; hoạt động tuyên truyền, quảng bá, ứng dụng công nghệ thông tin trong giới thiệu di sản từng bước được triển khai hiệu quả.
Công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa dân tộc đã có nhiều quyết sách định hướng quan trọng, khẳng định vai trò to lớn của di sản văn hóa trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống tinh thần cho người dân và khẳng định bản sắc văn hóa vùng đất cội nguồn của dân tộc.
ĐOÀN CẦN
Nguồn: Tạp chí VHNT số 643, tháng 5-2026
