Sáng 23-1, tại Nhà sách Cá Chép (TP.HCM), trong buổi giao lưu ra mắt sách, nhớ lại hành trình đến với âm nhạc, nhạc sĩ Trần Tiến nói: “Ngày đó tôi chỉ là người hát thơ của mình”. Chính cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn là người đầu tiên nhìn ra con đường âm nhạc của Trần Tiến. Ông bùi ngùi kể: “Ngày đó tôi vào Sài Gòn để tìm hiểu âm nhạc trẻ của thế giới. Lúc đó tôi nghèo lắm, đến nhà anh Sơn được 3 ngày thì bỏ ra công viên ngủ. Anh Sơn và bạn đi tìm tôi khắp, bởi: Tiến không có tiền mà bỏ đi như vậy thì nó ở đâu. Tìm được tôi, anh Sơn mắng: Trần Tiến không biết hàm ơn thì làm sao Trần Tiến trả ơn cuộc đời. Trần Tiến hãy trả ơn cuộc đời bằng những bài hát”.
Chính nhạc sĩ Trịnh Công Sơn cũng là người khiến Trần Tiến lần đầu ý thức được sự nổi tiếng và sức lan tỏa của âm nhạc mình viết. Khi dẫn ông đi hỏi những người xa lạ về ca khúc Đôi mắt hình viên đạn, ai cũng biết bài hát và biết tên tác giả, Trịnh Công Sơn trách vui: “Trần Tiến là nhạc sĩ nổi tiếng, ai cũng biết. Vậy mà lại đi ngủ ở công viên sao được”.
Với Trần Tiến, việc ra mắt cuốn sách Người hát thơ mình - Ca khúc & những câu chuyện mang lại niềm vui đặc biệt. Cuốn sách ghi lại 108 ca khúc đúng lời, đúng văn bản, kèm theo những câu chuyện phía sau mỗi sáng tác. “Sau này, ai muốn hát nhạc Trần Tiến thì đã có lời, có văn bản”- ông nói. Nhạc sĩ cũng hài hước chia sẻ khi lần đầu cầm trên tay cuốn sách dày, đẹp, nhưng giá thì “phải mất hơn chục bát phở để mua”. Tuy vậy, ông cho biết ấn phẩm hướng tới những người có điều kiện sưu tầm, còn khán giả yêu nhạc Trần Tiến vẫn có thể tiếp cận qua những ấn bản khác hoặc trên không gian mạng.
Dù mức giá không thấp, cuốn sách vẫn được độc giả đón nhận. Tại buổi ra giao lưu ra mắt sách, một nữ độc giả làm trong ngành Xuất bản chia sẻ đã mua hai cuốn sách, dù “lương ngành sách khá bèo bọt”. Năm 2016 cô cũng đã mua cuốn Ngẫu hứng, đơn giản vì yêu nhạc Trần Tiến. MC Thái Minh Châu cũng mua hai cuốn để dành cho con trai, khi cậu bé mới hơn 2 tuổi đã thuộc và yêu thích những ca khúc như Quê nhà, Mẹ tôi.
Trong buổi giao lưu, Trần Tiến cũng nhấn mạnh ông chỉ là người để lại tư liệu, còn cuốn sách là kết quả lao động nghiêm cẩn của những người làm sách. Ông gửi lời cảm ơn nhà văn Hồ Anh Thái - người biên tập nội dung và nhà thiết kế Duy Đào - người đã góp phần biến bản thảo thành một artbook giàu tính thị giác. “Cách đây hai ngày tôi mới nhìn thấy cuốn sách, quá đẹp. Cảm ơn nhiều”- nhạc sĩ nói.
Trần Tiến còn chia sẻ nhiều suy tư về sự nổi tiếng, truyền thông và đời sống âm nhạc hôm nay. Viết nhạc từ khi mới 17 tuổi đến nay ở tuổi gần 80, Trần Tiến để lại gia tài ca khúc gắn liền với ký ức của nhiều thế hệ: Giai điệu Tổ quốc, Mặt trời bé con, Mẹ tôi, Quê nhà, Sao em nỡ vội lấy chồng, Tóc gió thôi bay, Tạm biệt chim én, Vết chân tròn trên cát, Tùy hứng lý qua cầu… Những bài hát mang ngôn ngữ mộc mạc nhưng dữ dội, tự do mà đầy nhân tình, nơi thơ và nhạc hòa làm một. Với ông, nổi tiếng là “trời cho”, có lúc rực rỡ, có lúc lặng lẽ và quan trọng nhất là “Sống ở trên đời nên làm việc có ích cho người khác. Tôi rất hạnh phúc khi hôm nay ra được cuốn sách này - ghi dấu đã làm được gì đó cho đời”. Ông còn rất vui khi các nghệ sĩ trẻ xin phép hát nhạc của mình và sẵn sàng cho phép...
Trong buổi giao lưu, ở tuổi gần 80, Trần Tiến vẫn ôm đàn, vẫn sẵn sàng hát tặng khán giả dù giọng đã khàn, sức đã yếu. “Mỗi người có một nghề. Còn ai cần đến mình thì mình còn tồn tại” và ông cất tiếng hát “Cao bồi sống trên lưng ngựa. Chàng du ca sống bên cây đàn” (bài Phiêu bạt) như lời tự sự của một chàng du ca vẫn tiếp tục hành trình hát thơ mình cho đến khi nào còn có người lắng nghe.
Cuốn sách Trần Tiến: Người hát thơ mình - Ca khúc & những câu chuyện được xem là chân dung tinh thần toàn vẹn nhất về nhạc sĩ sinh năm 1947 cho đến nay. Sách chia làm ba phần: Phần I - Ngẫu hứng Trần Tiến gồm ba chương: Chương 1 - Tìm về ký ức mở ra bức chân dung tự họa nội tâm của nhạc sĩ, dẫn người đọc trở về những tầng sâu cảm xúc: ký ức Hà Nội, hình bóng người Mẹ, cùng những dấu mốc không thể quên trong đời sống nghệ thuật như chương trình Đối thoại 87, Marathon nhạc rock vì dân chủ, nhóm nhạc Du ca đồng nội… Chương 2 - Bâng quơ mỗi ngày là những ghi chép rất ngắn, đôi khi chỉ vài dòng, nơi Trần Tiến lưu giữ những ý nghĩ vụt đến về tình yêu, ký ức, con người và sự tồn tại. Không kết luận, không giảng giải, các suy tưởng được để trôi tự nhiên, va chạm trực tiếp với cảm nhận của người đọc. Chương 3 - Ngẫu hứng là dòng ký ức bật ra bất chợt: quê hương, tuổi thơ, mẹ, bạn bè, những người đã khuất, những điều không dám hát thành lời.
Phần II - Ca khúc & những câu chuyện giới thiệu 108 ca khúc tiêu biểu, trải dài nhiều giai đoạn sáng tác, từ thời chiến tranh, bao cấp đến đời sống đương đại. Song song với ca khúc là những câu chuyện đời và nghề, được kể bằng chính giọng Trần Tiến: thẳng thắn, ngang tàng, giàu tự sự và chan chứa biết ơn.
Phần III - Dư luận tập hợp các nhận xét, đánh giá từ báo chí, giới chuyên môn và những người bạn đồng hành cùng Trần Tiến qua nhiều chặng đường sáng tác. Ở đó, con người và âm nhạc Trần Tiến được soi chiếu từ nhiều góc nhìn - chuyên môn, trải nghiệm và tình cảm cá nhân - tạo nên một bức chân dung đa thanh về một nghệ sĩ tự do, luôn đi đến tận cùng cảm xúc và không ngừng làm mới mình.
Trong cuốn sách còn in hàng trăm hình ảnh, tư liệu - trong đó có nhiều tư liệu chưa từng công bố - được sắp đặt như một dòng chảy ký ức, nơi âm nhạc, con người và thời đại soi chiếu lẫn nhau.
