Trong bối cảnh xu hướng “du lịch chậm” (slow travel) đang lan tỏa mạnh mẽ toàn cầu, hệ thống đường sắt với lịch sử hơn một thế kỷ của Việt Nam đã trở thành một kho tàng di sản sống động, kết nối những giá trị quá khứ với hơi thở hiện đại. Sự công nhận của cộng đồng quốc tế, tiêu biểu là việc Tạp chí Lonely Planet xếp tuyến đường sắt Bắc - Nam của Việt Nam ở vị trí dẫn đầu trong danh sách những hành trình tàu hỏa tuyệt vời nhất thế giới năm 2025, là minh chứng rõ nét cho vị thế mới của đường sắt Việt Nam trên bản đồ du lịch toàn cầu.

Sự ra đời của các đoàn tàu du lịch chất lượng cao, tàu di sản như: Hành trình kết nối di sản miền Trung, Hà Nội 5 Cửa Ô, Hành trình đêm Đà Lạt tạo nên những cơn sốt du lịch, thu hút cả du khách nội địa và quốc tế tìm về những giá trị văn hóa bản địa qua những ô cửa kính tàu hỏa. Chiến lược này không chỉ thúc đẩy kinh tế du lịch mà còn góp phần bảo tồn, phát huy giá trị của các nhà ga cổ kính như Ga Hà Nội, Ga Huế và Ga Đà Lạt - những chứng nhân lịch sử có giá trị kiến trúc vượt thời gian.

Tuyến tàu Thống Nhất: Trục xương sống của du lịch xuyên Việt

Tuyến đường sắt Bắc - Nam với hành trình dài 1.726km nối liền hai đầu đất nước: Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ là tuyến giao thông huyết mạch mà còn là một hành trình khám phá vẻ đẹp đa dạng của địa lý và văn hóa Việt Nam. Chuyến tàu khởi hành hằng ngày đưa du khách đi qua những vùng đất từ đồng bằng Bắc Bộ trù phú, miền Trung đầy nắng gió đến sự nhộn nhịp của phương Nam.

Điểm nhấn đặc biệt trên hành trình Bắc - Nam là đoạn chạy qua đèo Hải Vân, nằm giữa Huế và Đà Nẵng. Tại đây, đường sắt uốn lượn sát mép biển, cho phép hành khách chiêm ngưỡng sự hùng vĩ của dải Bạch Mã đại ngàn ôm trọn lấy Vịnh Lăng Cô xanh ngắt. Đây được coi là cung đường sắt đẹp nhất Việt Nam, nơi vẻ đẹp của thiên nhiên đạt đến sự hài hòa tuyệt đối giữa núi rừng và biển cả.

Ra mắt vào ngày 26/3/2024, đoàn tàu du lịch Kết nối di sản miền Trung chạy tuyến Huế - Đà Nẵng là một bước đột phá trong việc khai thác du lịch đường sắt. Chuyến tàu này không chỉ phục vụ nhu cầu di chuyển mà còn được thiết kế như một không gian văn hóa di động, mang đậm hơi thở của vùng đất Cố đô và thành phố biển hiện đại. Du khách được thưởng thức các chương trình biểu diễn nghệ thuật truyền thống như ca Huế, nhạc dân tộc, đàn tranh, sáo trúc vang lên giữa không gian tàu đang lướt qua đèo. Đây là một trải nghiệm độc nhất vô nhị, giúp hành khách cảm nhận sâu sắc hơn về hồn cốt văn hóa miền Trung. Không gian toa tàu được trang trí mang phong cách cung đình xưa kết hợp với sự hiện đại, tạo nên những góc “check-in” ấn tượng cho du khách.

Phân khúc Luxury Rail: Đẳng cấp 5 sao trên đường ray

Việt Nam đã chính thức ghi tên mình vào danh sách những quốc gia có dịch vụ đường sắt hạng sang với sự ra đời của SJourney. Dịch vụ này hướng đến đối tượng du khách mong muốn sự sang trọng, riêng tư và những trải nghiệm ẩm thực tinh hoa trong suốt hành trình.

SJourney là đoàn tàu đẳng cấp 5 sao đầu tiên tại Việt Nam cung cấp hành trình xuyên Việt 8 ngày 7 đêm. Đoàn tàu có 10 toa ngủ với các cabin diện tích từ 10-13m², trang bị đầy đủ phòng tắm riêng, minibar và két an toàn như một phòng khách sạn 5 sao. Phong cách thiết kế của SJourney đậm chất Indochine, sử dụng các vật liệu từ làng nghề truyền thống như mây, tre, gỗ được trang trí thủ công. Hành trình của SJourney dừng chân tại các địa danh nổi tiếng như Ninh Bình, Quảng Bình, Huế, Hội An, Phú Yên và Phan Thiết, mang đến cho du khách những tour tham quan có hướng dẫn viên riêng và dịch vụ quản gia hành trình 24/7.

Ngoài ra phải kể đến tàu Charter - đoàn tàu chạy theo yêu cầu riêng của khách hàng về hành trình, thời gian, theo cung đường hoặc có thể chạy xuyên Việt cùng các dịch vụ tổ chức sự kiện, hoạt động tập thể, sinh nhật, cưới hỏi, hoạt động văn hóa nghệ thuật… 

Khám phá vùng cao Tây Bắc bằng đường sắt

Vùng cao Tây Bắc luôn quyến rũ lữ khách thập phương bởi vẻ đẹp kỳ vĩ, hoang sơ và đầy bí ẩn. Để thưởng ngoạn trọn vẹn vẻ đẹp ấy, hành trình di chuyển bằng đường sắt từ Hà Nội lên Lào Cai (Sa Pa) đang là sự lựa chọn ưu tiên hàng đầu của du khách nhờ sự an toàn tuyệt đối và trải nghiệm độc đáo. Rời xa những xô bồ, vội vã của phố thị, chuyến hành trình kéo dài khoảng 8 tiếng trên các tàu hỏa phổ biến như SP1, SP3 (khởi hành từ 21h35 - 22h và điều tốc đến Ga Lào Cai vào khoảng 5h30 - 6h sáng hôm sau) mang lại một cảm giác thư thái đến lạ kỳ.

Bên cạnh đó, sự xuất hiện của hàng loạt toa tàu du lịch hạng sang như Chapa Express, Laman Express, Lotus Express... càng mang lại trải nghiệm độc đáo cho du khách. Được ví như những “khách sạn di động”, các toa tàu này sở hữu không gian cabin ốp gỗ ấm cúng, mang đậm thiết kế hoài cổ nhưng vẫn đầy đủ tiện nghi chuẩn 5 sao. Món quà đắt giá nhất của chuyến đi sẽ dần lộ diện qua ô cửa sổ kính: ánh bình minh rực rỡ miền sơn cước, những thung lũng mờ sương và các thửa ruộng bậc thang kỳ vĩ hiện ra ngay khi tàu giảm tốc vào ga.

Hành trình đêm Đà Lạt: Hoài niệm phố núi

Ga Đà Lạt, khánh thành vào những năm 1930, là một trong những công trình đường sắt cổ nhất và đẹp nhất Việt Nam với kiến trúc 3 mái hình chóp mô phỏng đỉnh Lang Biang. Hiện nay, ga phục vụ tuyến tàu du lịch dài 7km đi Trại Mát, mang tên “Hành trình đêm Đà Lạt”.

Chuyến tàu đêm khởi hành từ Ga Đà Lạt đưa du khách băng qua “thung lũng đèn” - nơi các nhà lồng trồng hoa của người dân địa phương rực sáng trong đêm, tạo nên khung cảnh lung linh huyền ảo. Trên tàu, hành khách còn được thưởng thức tiếng đàn guitar và saxophone sống động, hòa cùng không khí se lạnh của Đà Lạt.

Tại ga cuối Trại Mát, du khách có khoảng 30-45 phút để tham quan Chùa Linh Phước - một công trình kiến trúc độc đáo được khảm bởi hàng triệu mảnh sành sứ. 

Ẩm thực và các dịch vụ tiện ích

Sự thay đổi của ngành Đường sắt còn thể hiện rõ qua chất lượng ẩm thực và các dịch vụ tiện ích trên tàu. Ngành Đường sắt Việt Nam đang nỗ lực nâng cao trải nghiệm khách hàng thông qua việc đa dạng hóa thực đơn và ứng dụng công nghệ số.

Hành khách trên tàu có thể dễ dàng đặt mua đồ ăn và đặc sản địa phương thông qua việc quét mã QR dán tại khoang tàu. Dịch vụ này cho phép hành khách lựa chọn từ các món ăn nhẹ như bánh mì, ngô luộc đến các suất cơm nóng hổi được nấu tại khoang bếp và phục vụ tận nơi.

Ẩm thực trên tàu không chỉ dừng lại ở các suất ăn nhanh mà đã bắt đầu chú trọng đến hương vị vùng miền. Các chuyến tàu du lịch miền Trung thường phục vụ cơm hến, bánh nậm, bánh bột lọc, trong khi các toa xe cao cấp có thể phục vụ cả thực đơn Á - Âu hoặc buffet theo yêu cầu.

Việc đặt vé tàu hiện nay đã trở nên thuận tiện hơn bao giờ hết thông qua trang web chính thức dsvn.vn, các ví điện tử và ứng dụng ngân hàng. Hành khách chỉ cần xuất trình mã vé điện tử trên điện thoại để lên tàu mà không cần in vé giấy. Sự cải tiến này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn nâng cao tính chuyên nghiệp cho ngành Đường sắt trong mắt du khách quốc tế.

Định hướng tương lai

Sự chuyển mình mạnh mẽ của ngành Đường sắt Việt Nam đã chứng minh rằng đây không chỉ là một phương tiện giao thông an toàn mà còn là một kênh quảng bá văn hóa vô cùng hiệu quả. Những tuyến tàu di sản và hạng sang đã thành công trong việc tạo ra một hệ sinh thái du lịch mới, nơi hành trình di chuyển cũng chính là một phần tinh hoa của kỳ nghỉ.

Trong tương lai, việc đầu tư vào xây dựng “mỗi nhà ga là một điểm đến” và cho ra đời nhiều đoàn tàu du lịch cao cấp mang đậm bản sắc văn hóa Việt sẽ là hướng đi củng cố vai trò của ngành Đường sắt; góp phần khẳng định vị thế của Việt Nam trên bản đồ du lịch quốc tế. Với sự kết hợp hài hòa giữa di sản lịch sử, cảnh quan thiên nhiên kỳ vĩ và chất lượng dịch vụ hiện đại, đường sắt Việt Nam chắc chắn sẽ còn vươn xa, mang đến những trải nghiệm “không vội vã” nhưng đầy chiều sâu cho mọi hành khách trên hành trình khám phá dải đất hình chữ S. 

HOÀNG ANH

Nguồn: Đặc san Vietnam Destination Review, số 2, tháng 7-2026