Trưng bày chuyên đề “Thời thanh xuân trên tuyến đường 1C huyền thoại” do Bảo tàng Chứng tích chiến tranh phối hợp với Ban liên lạc cựu cán bộ Đoàn Thanh niên Việt Nam phía Nam tổ chức. Trưng bày diễn ra nhân kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, 95 năm Ngày thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, chào mừng thành công Đại hội Đảng bộ TP.HCM nhiệm kỳ 2025-2030 và hướng tới Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.
Phát biểu tại lễ khai mạc, ông Lâm Ngô Hoàng Anh - Phó Giám đốc phụ trách quản lý, điều hành Bảo tàng Chứng tích chiến tranh nhấn mạnh: tuyến đường 1C ra đời trong bối cảnh các tuyến vận tải trên biển bị phong tỏa ác liệt, đã trở thành tuyến huyết mạch thứ hai sau đường Hồ Chí Minh trên biển, giữ vai trò sống còn trong việc chi viện cho chiến trường miền Tây Nam Bộ, góp phần quan trọng làm nên Đại thắng mùa Xuân 1975, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Thông qua trưng bày “Thời thanh xuân trên tuyến đường 1C huyền thoại”, Bảo tàng lần đầu tiên giới thiệu câu chuyện về thanh niên xung phong Tây Nam Bộ. “Đây không chỉ là câu chuyện của một con đường, mà là câu chuyện về ý chí, trách nhiệm và vẻ đẹp của tuổi trẻ Việt Nam trong những năm tháng khốc liệt”, ông Hoàng Anh bày tỏ, đồng thời hy vọng thông qua trưng bày, công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ sẽ có thêm những hiểu biết sâu sắc hơn về lịch sử dân tộc, từ đó thêm tự hào và trân trọng giá trị của hòa bình.
Với 109 hình ảnh, tư liệu, hiện vật quý, trưng bày được xây dựng thành bốn phần nội dung chính: Nơi huyền thoại bắt đầu - giới thiệu bối cảnh ra đời và vai trò chiến lược của tuyến đường 1C; Trong vòng vây lửa đạn - tái hiện sự phong tỏa, đánh phá khốc liệt của quân Mỹ và chính quyền Việt Nam Cộng hòa; Cuộc sống và chiến đấu của thanh niên xung phong trên tuyến đường 1C và Hồi ức và tri ân - Hoạt động tri ân những người có công, đền ơn đáp nghĩa, giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ.
Trong cao điểm kháng chiến chống Mỹ cứu nước, khi tuyến đường Hồ Chí Minh trên biển bị đánh phá ác liệt, việc chi viện cho miền Tây Nam Bộ gặp nhiều khó khăn, tuyến đường 1C ra đời như một giải pháp chiến lược. Đường 1C là mật danh của tuyến vận tải quân sự hình thành năm 1966, nối tiếp đường Hồ Chí Minh trên bộ ở Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) vươn từ biên giới Campuchia qua kênh rạch, sông ngòi, rừng tràm đến mũi Cà Mau.
Nếu đường Hồ Chí Minh trên biển là huyền thoại giữa trùng khơi, thì tuyến đường 1C - nơi được ví là “nơi sắt thép tan chảy”, nhưng “con người vẫn có thể đi qua được”. Giữa mưa bom bão đạn, tuyến đường C1 vẫn được giữ vững bởi những chàng trai, cô gái tuổi đời từ 15 đến ngoài 20, trong đó hơn hai phần ba là nữ. Họ gùi đạn, vận chuyển lương thực, băng rừng, vượt sông, dầm mình trong sình lầy, đối mặt với những trận càn ác liệt và bệnh sốt rét rừng... nhưng không lung lay được ý chí sắt đá của họ. Dưới làn bom đạn, tiếng hát vẫn át tiếng bom, tiếng cười lạc quan vẫn vang lên giữa rừng sâu. Những lán trại đơn sơ trở thành mái nhà, tình đồng đội trở thành sức mạnh tinh thần, lấy niềm tin vào ngày mai toàn thắng làm lẽ sống. Nhiều người đã ngã xuống, máu hòa vào đất mẹ, để tuyến đường được giữ vững và góp phần vào thắng lợi vĩ đại của dân tộc.
Là một trong những người gắn bó trực tiếp với lực lượng thanh niên xung phong năm xưa, ông Lê Hồng Liêm - Trưởng Ban liên lạc cựu cán bộ Đoàn Thanh niên Việt Nam phía Nam chia sẻ, trưng bày là dịp để tìm hiểu sâu sắc hơn về lịch sử, tầm vóc và những giá trị quý giá mà các thế hệ thanh niên xung phong, cán bộ Đoàn và nhân dân đã cống hiến trên tuyến đường 1C.
“Đây là giai đoạn gắn với nhiều hy sinh, cống hiến to lớn của lực lượng bộ đội và Thanh niên xung phong trên khắp cả nước, đặc biệt là tại tuyến đường 1C. Những đóng góp thầm lặng nhưng vô cùng to lớn ấy đã góp phần quan trọng vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, không chỉ ở ĐBSCL mà trên phạm vi cả nước” - ông Lê Hồng Liêm nhấn mạnh.
Với những nét mới và sự đa dạng trong hình thức trưng bày (ngoài hình ảnh tư liệu, còn tái hiện tuyến đường 1C huyền thoại với rừng tràm, lau sậy, xuồng ba lá tải đạn qua sông, thùng chứa đạn, chòi lá với chiếc võng đung đưa… cùng các kỷ vật của những nhân chứng lịch sử, trình chiếu phim tư liệu...) của chuyên đề “Thời thanh xuân trên tuyến đường 1C huyền thoại”, Bảo tàng Chứng tích chiến tranh hy vọng sẽ mang đến những trải nghiệm đầy ý nghĩa và lắng sâu dành cho khách tham quan trong nước và quốc tế. Trưng bày mở cửa phục vụ công chúng tham quan đến tháng 5-2026.
