Tóm tắt: Bài viết phân tích sự chuyển đổi không gian thực hành hát xoan Phú Thọ trong bối cảnh đô thị hóa tại thành phố Việt Trì (trước đây). Nghiên cứu nhằm nhận diện sự biến đổi từ không gian truyền thống (đình, miếu, phường Xoan gốc) sang không gian đô thị (quảng trường, công viên, trường học, du lịch) và đánh giá tác động của quá trình này đối với tính nguyên gốc và tính thiêng của di sản. Phương pháp nghiên cứu chủ yếu dựa trên tư liệu thứ cấp, phân tích so sánh kết hợp khung SWOT để làm rõ điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức. Kết quả cho thấy hát xoan là di sản có khả năng thích ứng cao trong không gian xã hội mới, song vẫn đối diện nguy cơ thương mại hóa và lệch chuẩn thực hành. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất mô hình “bảo tồn kép” nhằm duy trì không gian nghi lễ truyền thống trong môi trường đô thị, góp phần cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho chính sách bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể tại Việt Nam.

Tóm tắt: Hát xoan là một loại hình dân ca lễ nghi phong tục với tín ngưỡng thờ các Vua Hùng là các thần linh phù hộ cho dân làng mỗi khi mùa xuân sang, đem đến những điều tốt lành, ấm no, hạnh phúc. Với phạm vi nghiên cứu là làng xoan An Thái (Vân Phú, Phú Thọ), bài viết nêu lên các đặc điểm về lời ca và âm nhạc của hát xoan là một loại hình dân ca đặc sắc đang đứng trước sự thay đổi mạnh mẽ của bối cảnh xã hội mới, con người mới… Hát xoan làng An Thái cũng có những biến đổi về lời ca, âm nhạc và một số thay đổi của chúng trong môi trường diễn xướng mới để bảo tồn và phát triển hát xoan trước cuộc sống hiện nay