Năm 2025 diễn ra nhiều sự kiện lớn, có ý nghĩa đặc biệt của đất nước: kỷ niệm 50 năm Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước; 80 năm Cách mạng Tháng Tám - Quốc khánh 2/9; 135 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh; 80 năm Ngày truyền thống Công an nhân dân và 20 năm Ngày hội Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc. Đây cũng là năm ghi dấu một giai đoạn đặc biệt của đời sống âm nhạc với các concert quốc gia tiêu biểu như: Tổ quốc trong tim; 80 năm hành trình Độc lập - Tự do - Hạnh phúc; Trái tim Việt Nam; Việt Nam trong tôi, cùng nhiều chương trình nghệ thuật như Hồ Chí Minh đẹp nhất tên Người, Vang mãi bản hùng ca, Hòa nhạc Bản giao hưởng mùa Thu. Các concert quốc gia trong năm 2025 đều mang thông điệp lịch sử, giàu chiều sâu văn hóa và khơi dậy niềm tự hào dân tộc.

Trong bối cảnh chuyển đổi số tác động mạnh mẽ đến đời sống kinh tế - xã hội và thị hiếu thẩm mỹ của công chúng, văn hóa nghệ thuật nói chung, âm nhạc nói riêng ngày càng trở thành không gian đối thoại và ngoại giao văn hóa, nơi truyền thống và hiện đại cùng song hành.

Sự bền bỉ của nhạc cổ điển trong đời sống đương đại

Ở lĩnh vực nhạc cổ điển (Giao hưởng, Thính phòng, Opera, Nhạc kịch…) năm 2025 cho thấy sức sống bền bỉ và cả những bứt phá vươn lên mạnh mẽ. Nhạc cổ điển vượt ra khỏi không gian “kén người nghe” để tiếp cận công chúng trẻ thông qua các hình thức trình diễn sáng tạo, qua các phương tiện nghe nhìn trên nền tảng số, mạng xã hội…

Năm 2025 là một năm bùng nổ của nhạc cổ điển, hàn lâm với sự xuất hiện của hàng loạt những dàn nhạc và nghệ sĩ danh tiếng ở nhiều quốc gia trên thế giới đến Việt Nam. Đặc biệt những tháng cuối năm 2025, Nhà hát Hồ Gươm dường như sáng đèn mỗi đêm với sự xuất hiện dày đặc của các chuỗi chương trình hòa nhạc đến từ các quốc gia như Liên bang Nga, Pháp, Áo, Cuba, Đức, Anh… Mỗi chương trình mang một tinh thần riêng, góp phần mở rộng ngoại giao văn hóa nhưng đồng thời cũng là cơ hội để quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam ra thế giới.

Dấu ấn về Nhạc hội Kèn Cảnh sát Thế giới 2025, quy tụ 8 đơn vị nghệ thuật đến từ 6 quốc gia đã có những đêm diễn ghi dấu ấn đặc biệt sau một chuỗi các sự kiện diễu hành và biểu diễn quanh phố đi bộ Hồ Gươm. Và gần đây nhất là Festival quốc tế Âm nhạc Mới Á-Âu lần thứ 4, là bức tranh đa sắc màu của lĩnh vực âm nhạc cổ điển, góp phần làm cho đời sống âm nhạc chuyên nghiệp của nước ta được khẳng định rõ nét với bản sắc riêng, đồng thời thúc đẩy hoạt động sáng tác, biểu diễn, nghiên cứu lý luận, phê bình và đời sống âm nhạc trở nên sống động.

Theo như nhận xét của nhạc trưởng Trần Nhật Minh thì: “Thành quả của Việt Nam đạt được không chỉ nằm ở kinh tế, ở tiến bộ xã hội mà nó còn trong nghệ thuật. Chúng ta tiếp nhận được những tinh hoa thế giới và thực hiện được những tác phẩm cổ điển mang tầm cỡ thế giới”.

Đời sống âm nhạc hàn lâm năm 2005 không chỉ dừng lại ở chuỗi các chương trình hòa nhạc quốc tế, hay các concert quốc gia mà được mở rộng ở thể loại Opera, Nhạc kịch như: vở Opera Carmen - Georges Bizet, được Nhà hát Nhạc Vũ Kịch Việt Nam (VNOB) công diễn 3 đêm liền; vở nhạc kịch Công nữ Anio là một dự án hợp tác giữa Việt Nam và Nhật Bản, kết hợp âm nhạc và kể chuyện theo hình thức Opera - Kịch; Lửa từ đất - vở nhạc kịch do Nhà hát Tuổi Trẻ dàn dựng là câu chuyện lịch sử và con người Hà Nội; Giấc mơ Chí Phèo, cảm tác từ tác phẩm văn học Chí Phèo của Nam Cao do Nhà hát Ca múa nhạc Thăng Long dàn dựng và biểu diễn; vở nhạc kịch học đường The Enchanted Crossbow được công diễn và được chọn trình diễn tại Liên hoan Phim châu Á - Đà Nẵng (DANAFF 2025). Nhạc kịch và Opera, dù chưa phổ biến rộng rãi, nhưng cũng đang dần tìm được chỗ đứng trong sự phát triển của ngành công nghiệp văn hóa.

Âm nhạc dân gian - cổ truyền: Bảo tồn trong chuyển động

Âm nhạc dân gian - cổ truyền năm 2025 không còn đóng khung là “di sản”, mà chuyển dịch mạnh mẽ trong đời sống đương đại. Lấy chất liệu âm nhạc dân tộc làm nền tảng, kết hợp với ngôn ngữ hiện đại để phát triển, cho thấy nỗ lực của cả người sáng tác, biểu diễn trong việc làm mới truyền thống mà không đánh mất bản sắc.

Bên cạnh đó là các Liên hoan sân khấu Quốc tế Sân khấu Thử nghiệm diễn ra tại Hà Nội, Ninh Bình, TP HCM, Hải Phòng, do Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam phối hợp với các địa phương tổ chức cho thấy sức sáng tạo của 30 đơn vị nghệ thuật với 28 vở diễn, khai thác nhiều hình thức: Kịch nói, mime physical theatre, sân khấu nhạc, Múa, Rối, Xiếc, thậm chí free style.

Các loại hình nghệ thuật truyền thống như Chèo, Tuồng, Cải lương cũng nở rộ với các liên hoan, các hội thảo khoa học, sân khấu thực cảnh. Đáng chú ý như: Liên hoan Chèo Toàn quốc, quy tụ 12 đoàn nghệ thuật với gần 900 nghệ sĩ, diễn viên, 21 vở diễn; Liên hoan “Tuồng và Dân ca kịch Toàn quốc - 2025”; “Gala Sân khấu truyền thống 2025” - với những tinh hoa của Chèo, Tuồng, Cải lương, múa Rối và nhiều nghệ thuật dân gian mang đậm bản sắc Việt… Cùng với đó là những không gian biểu diễn: lễ hội văn hóa, du lịch, sân khấu đương đại, dự án đa phương tiện, giúp âm nhạc truyền thống dễ dàng tiếp cận công chúng trẻ và cho thấy sự sống động trong đời sống văn hóa Việt.

Âm nhạc đại chúng và sức mạnh công nghệ

Năm 2025 tiếp tục chứng kiến sự bùng nổ của âm nhạc đại chúng với sự giao thoa giữa Pop, Rock, Hip-hop, electronic… với Jazz, nhạc cổ điển và cả âm nhạc dân gian. Xu hướng “lai ghép” (fusion hay mashup) phản ánh thực tế sáng tạo, cá tính nghệ sĩ, đồng thời cũng cho thấy một lớp công chúng thưởng thức cũng luôn khát khao kiếm tìm cái mới.

Việc ca sĩ Đức Phúc đại diện cho Việt Nam giành ngôi Quán quân cuộc thi Intervision 2025 diễn ra tại Live Arena, Moscow, Nga với trị giá 30 triệu ruble, tương đương 360 ngàn USD cho thấy uy tín và quy mô của cuộc thi, đồng thời cũng phần nào khẳng định lĩnh vực âm nhạc đương đại đang có những bước tiến đi ra thế giới. Theo đánh giá của lãnh đạo Cục Hợp tác quốc tế, Bộ VHTTDL thì “chiến thắng của Đức Phúc không chỉ là một khoảnh khắc lịch sử của âm nhạc đương đại Việt Nam, mà còn là dấu ấn rực rỡ của văn hóa đối ngoại Việt Nam”.

Cùng với đó, ca sĩ Phương Mỹ Chi lọt vào Top 3 chung cuộc tại Sing! Asia 2025 và MV Made in Vietnam đã giành 3 giải thưởng quan trọng tại International Music Video Awards (IMVA) 2025; lọt Top 100 nhân vật ảnh hưởng nhất Việt Nam 2025 (Tatler Asia), đồng thời cũng đã gây tiếng vang với những sáng tác mang phong cách dân gian, đương đại.

Việc sử dụng công nghệ số (AI, NFT, Metaverse) để quảng bá âm nhạc Việt ra thế giới, mạng xã hội và các dịch vụ streaming không chỉ là kênh phân phối mà còn định hình một trào lưu quảng bá và cách tiếp nhận công chúng riêng. Nhờ công nghệ và những sáng tạo mang tính đột phá đã đưa các nghệ sĩ Việt có được những MV triệu view nằm trong bảng ranking (ước tính theo YouTube, Spotify, Apple Music…) của năm 2025 như: Bắc Bling - Hòa Minzy đạt hơn 276 triệu views chỉ tính trên YouTube chính; Tùng Dương với Viết tiếp câu chuyện hòa bình đạt hơn ~1 triệu view trên YouTube trong 24 giờ đầu tiên sau khi phát hành; hay Một con vịt là video Việt Nam đầu tiên chính thức vượt 1 tỷ lượt xem trên YouTube, thuộc thể loại thiếu nhi. Cùng với đó là các live concert như Mỹ Tâm với See The Light tại Sân vận động Quốc gia Mỹ Đình với khoảng 40.000 khán giả; concert Hạ Long 2025 với khoảng 30.000 khán giả; Rock concert - Trái tim Việt Nam, diễn ra tại Hoàng thành Thăng Long cũng thu hút lượng lớn khán giả tham dự.

Dấu ấn Việt trên trường quốc tế

Năm 2025 đánh dấu bước chuyển quan trọng của âm nhạc Việt Nam trên bản đồ sở hữu trí tuệ thế giới. Lần đầu tiên, Việt Nam lọt vào Top 50 quốc gia có doanh thu bản quyền âm nhạc cao nhất toàn cầu, đồng thời nằm trong Top 10 quốc gia có doanh thu bản quyền kỹ thuật số cao nhất khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Đây không chỉ là một cột mốc về mặt con số, mà còn là sự ghi nhận cho quá trình phát triển bền bỉ của Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (VCPMC).

Kể từ năm 2009, VCPMC là  đại diện duy nhất của Việt Nam trở thành thành viên chính thức của Liên minh Quốc tế Hiệp hội các Nhà soạn nhạc và lời CISAC. Cho đến nay, VCPMC đã ký kết 92 hợp tác song phương với các tổ chức quản lý tập thể quyền (CMOs), mở rộng phạm vi hợp tác tới 163 quốc gia và vùng lãnh thổ. Thành tựu này phản ánh thực tế tích cực về ý thức tôn trọng sở hữu trí tuệ và việc thực thi bản quyền tại Việt Nam, tiệm cận với các chuẩn mực quốc tế.

Bức tranh âm nhạc năm 2025 cho thấy một hệ sinh thái mở. Nhạc cổ điển tìm cách thu hút công chúng, còn âm nhạc dân gian tìm con đường làm mới, sống động và phù hợp hơn với đời sống đương đại. Chính trong sự giao thoa ấy, âm nhạc khẳng định vai trò của mình như một ngôn ngữ chung của thời đại, phản ánh bản sắc, ký ức và khát vọng sáng tạo của con người trong thế giới phẳng, trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

TRẦN LỆ CHIẾN

Nguồn: Tạp chí VHNT số 632, tháng 1-2026