Tham dự khai mạc có: Thứ trưởng Bộ VHTTDL Hoàng Đạo Cương; Chủ tịch Liên đoàn cờ tướng Việt Nam Nguyễn Văn Bình.

Phát biểu khai mạc, Phó Chủ tịch UBND phường Hoàn Kiếm Nguyễn Hồng Trang cho biết: “Việc tổ chức lễ hội hôm nay, chính là sự tiếp nối dòng chảy văn hóa, thể hiện trách nhiệm của chính quyền và nhân dân phường Hoàn Kiếm trong việc gìn giữ bảo tồn và phát huy di sản văn hóa của dân tộc. Lễ hội năm nay càng thêm ý nghĩa khi diễn ra trong dịp hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thể thao Việt Nam, đồng thời góp phần tạo khí thế phấn khởi hướng về ngày toàn dân thực hiện quyền, nghĩa vụ công dân trong cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp (nhiệm kỳ 2026-2031). Thông qua hoạt động thi đấu và trình diễn cờ người, UBND phường mong muốn không chỉ tạo ra một sân chơi lành mạnh bổ ích mà còn lan tỏa tinh thần rèn luyện thân thể, nâng cao đời sống văn hóa và tinh thần, tăng cường sự gắn kết của cộng đồng, từ đó góp phần xây dựng địa bàn phường Hoàn Kiếm ngày càng văn minh, thanh lịch, giàu bản sắc”.

Lễ hội cờ người truyền thống diễn ra ngay từ những ngày đầu xuân, tại quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục - không gian văn hóa linh thiêng, giàu giá trị lịch sử đã trở thành "điểm chạm di sản" khơi dậy tinh thần trí tuệ và nét đẹp văn hóa dân gian giữa lòng Thủ đô. Đây không chỉ là một hoạt động văn hóa thể thao đơn thuần mà còn là dịp để mỗi người lắng lại và tri ân những giá trị đã bồi đắp nên cốt cách dân tộc qua bao thế hệ.

Đại diện các đơn vị phối hợp tổ chức, Phó Chủ tịch Liên đoàn cờ tướng Việt Nam, Chủ nhiệm CLB cờ Hồ Gươm Lưu Đức Hải cho biết: “Cờ người là biến thể sống động của cờ tướng. Môn thể thao trí tuệ giải trí có lịch sử trên 1000 năm. Tại Việt Nam, cờ người thường xuất hiện trong các lễ hội làng quê Bắc Bộ vào mỗi dịp Tết đến Xuân về. Từ những sân đình, đền, chùa cổ kính, cờ người đã đi vào đời sống văn hóa như một biểu tượng của tinh thần thượng võ và trí tuệ Việt. Cờ người truyền thống không chỉ là trò chơi, đó là hơi thở của lịch sử, của văn hóa, là nơi những giá trị kỳ đạo của trí tuệ và nghệ thuật hội tụ. Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa cờ người chính là giữ gìn bản sắc độc đáo của văn hóa thể thao, trí tuệ Việt Nam giữa dòng chảy toàn cầu hóa trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam”.

Cờ người là loại hình văn hóa thể thao dân gian đặc sắc, kết tinh trí tuệ, nghệ thuật trình diễn và tinh thần thượng võ của dân tộc Việt Nam. Khác với cờ tướng trên bàn cờ nhỏ , cờ người đưa các quân cờ ra khỏi không gian tĩnh lặng để hóa thân vào những con người thật, biến bàn cờ thành một sân khấu ngoài trời rực rỡ sắc màu. Trên bàn cờ là những nước đi tính toán mưu lược, trên sân cờ là những con người sống động đại diện cho kỷ cương, nghĩa khí và tinh thần đoàn kết.

Đây còn là một tác phẩm nghệ thuật tổng hợp, với sắc màu trang phục của 32 quân cờ là 32 người thật chia làm hai đội, thường là 16 nam thanh - đội nam, quân đỏ và 16 nữ tú - đội nữ, quân xanh (hoặc vàng). Trang phục của các quân cờ mô phỏng quân phục thời phong kiến tạo nên một bức tranh lịch sử sống động. Mỗi nước đi quân cờ không chỉ là sự di chuyển mà còn kèm theo thơ cờ, các điệu múa, bài quyền hoặc các màn đối kháng võ thuật.

Đằng sau vẻ náo nhiệt của ngày hội là sự đấu trí căng thẳng của hai vị kỳ thủ, tổng cờ - người cầm quân trong trận đấu cờ người. Qua từng ván cờ, cha ông ta không chỉ rèn luyện trí tuệ mà còn gửi gắm triết lý nhân sinh sâu sắc, biết tiến, biết lui, biết công, biết thủ, biết đặt lợi ích chung lên trên lợi ích riêng. Bàn cờ mô phỏng một trận đấu thực thụ với đầy đủ các binh chủng: quân xe (chiến xa), quân pháo (pháo binh), quân mã (kỵ binh), quân tượng (tượng binh), quân tốt (bộ binh) và quân sĩ; phản ánh tư duy quân sự của người xưa, điều binh khiển tướng, lấy nhu thắng cương, biến hóa khôn lường. Các quân cờ do người đóng thế phải giữ được sự tĩnh lặng, nghiêm cẩn và tuân thủ tuyệt đối mệnh lệnh của kỳ thủ, tổng cờ, thể hiện tinh thần đoàn kết và tính kỷ luật cao.

Trải qua nhiều thế hệ, cờ người đã trở thành nét đẹp văn hóa gắn liền với lễ hội mùa Xuân, là không gian giao lưu cộng đồng - nơi các thế hệ gặp gỡ, sẻ chia và kết nối truyền thống. Đây cũng là loại hình thể thao trí tuệ, nghệ thuật cao, không có khoảng cách hay rào cản giữa người diễn và người xem. Giữa tiếng trống hội khai cờ, trống chầu, tiếng thanh la hòa cùng tiếng hò reo, cổ vũ thích thú của khán giả tạo nên không khí tưng bừng, náo nức, rộn ràng. Khán giả xung quanh bàn cờ chính là một phần của trận đấu. Họ cùng suy luận, cùng trầm trồ trước những nước đi hay, tạo nên sự gắn kết cộng đồng bền chặt.

Ban tổ chức cũng kỳ vọng mô hình hoạt động này sẽ tiếp tục được quan tâm, duy trì và tổ chức thường niên vào mỗi dịp Tết đến Xuân về. Qua đó, góp phần lan tỏa tinh thần rèn luyện thể thao theo gương Bác Hồ vĩ đại, tạo điểm nhấn sinh hoạt văn hóa, kết nối cộng đồng, giới thiệu, quảng bá hình ảnh Thủ đô văn hiến, thanh lịch, mến khách tới Nhân dân và bạn bè, du khách gần xa.