Tóm tắt: Bài viết nhấn mạnh vai trò của tín ngưỡng thờ Mẫu như một di sản văn hóa phi vật thể sống động, gắn liền với đời sống tâm linh, nghệ thuật và bản sắc cộng đồng người Việt. Trong bối cảnh sáp nhập tỉnh Bắc Giang vào Bắc Ninh, bài viết đề xuất định vị lại không gian thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu như một hệ di sản liên vùng. Trên cơ sở hồ sơ UNESCO, Luật Di sản văn hóa và kết quả thực tiễn, tác giả kiến nghị mô hình bảo vệ di sản kết hợp giữa hành lang pháp lý, nguồn lực học thuật và cộng đồng chủ thể. Từ đó, tín ngưỡng thờ Mẫu không chỉ được lưu giữ mà còn phát huy giá trị trong quản lý văn hóa địa phương, xây dựng bản sắc tỉnh Bắc Ninh mới. Bài viết đóng góp một cách tiếp cận tích hợp - liên ngành và liên vùng - vào chiến lược bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể Việt Nam trong bối cảnh hành chính và xã hội mới.

Tóm tắt: Bài viết phân tích sự chuyển đổi không gian thực hành hát xoan Phú Thọ trong bối cảnh đô thị hóa tại thành phố Việt Trì (trước đây). Nghiên cứu nhằm nhận diện sự biến đổi từ không gian truyền thống (đình, miếu, phường Xoan gốc) sang không gian đô thị (quảng trường, công viên, trường học, du lịch) và đánh giá tác động của quá trình này đối với tính nguyên gốc và tính thiêng của di sản. Phương pháp nghiên cứu chủ yếu dựa trên tư liệu thứ cấp, phân tích so sánh kết hợp khung SWOT để làm rõ điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức. Kết quả cho thấy hát xoan là di sản có khả năng thích ứng cao trong không gian xã hội mới, song vẫn đối diện nguy cơ thương mại hóa và lệch chuẩn thực hành. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất mô hình “bảo tồn kép” nhằm duy trì không gian nghi lễ truyền thống trong môi trường đô thị, góp phần cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho chính sách bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể tại Việt Nam.