Giá trị trường tồn của Cách mạng Tháng Tám

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là một trong những thắng lợi vĩ đại nhất của cách mạng Việt Nam trong thế kỷ XX, mốc son chói lọi vẻ vang trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam.

Tranh cổ động của Lê Ngọc Thể (Nghệ An)
 

Giá trị lịch sử của Cách mạng Tháng Tám

Cách đây đúng 80 năm, Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thắng lợi, Nhân dân Việt Nam đã đập tan ách phát xít Nhật, lật đổ ách thống trị của thực dân Pháp gần 100 năm, xóa bỏ chế độ phong kiến hàng nghìn năm. Đất nước bước sang kỷ nguyên mới - kỷ nguyên tự do, độc lập. Chính quyền non trẻ và nền độc lập của dân tộc Việt Nam được xác lập bởi sức mạnh vô song của lòng dân muôn người như một.

Ngày 09/3/1945, phát xít Nhật đảo chính hất cẳng Pháp, Trung ương Đảng ra Chỉ thị “Nhật - Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta”. Tháng 8/1945, Hội nghị Đại biểu toàn quốc họp ở Tân Trào đã nhấn mạnh: “Cơ hội rất tốt cho ta giành độc lập đã tới”. Khi thời cơ đến, nhanh chóng chớp lấy thời cơ “ngàn năm có một”, phát động toàn dân đứng lên khởi nghĩa giành chính quyền. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã kêu gọi “Dân tộc trên hết”, “Tổ quốc trên hết”; “dù có phải đốt cháy cả dãy Trường Sơn cũng phải giành cho kỳ được độc lập, tự do”. Người có thư:

"Giờ quyết định cho vận mệnh dân tộc ta đã đến. Toàn quốc đồng bào hãy đứng dậy đem sức ta mà tự giải phóng cho ta” (1).

Ngày 19/8/1945, Tổng khởi nghĩa thắng lợi ở Thủ đô

Hà Nội, giành chính quyền về tay Nhân dân. Với khí thế tiến công như sấm rung, chớp giật, cả dân tộc từ Bắc đến Nam, triệu người như một, nhất tề vùng lên đưa cuộc Tổng khởi nghĩa đến thắng lợi hoàn toàn, viết nên một chương mới trong lịch sử dân tộc Việt Nam.

Ngay từ khi ra đời năm 1930, Đảng ta đã có chủ trương, đường lối đúng đắn, vạch ra con đường đi đến thắng lợi của cách mạng Việt Nam là làm “tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để đi tới xã hội cộng sản”(2). Đảng đã lãnh đạo dân tộc Việt Nam giành thắng lợi từng bước trong hai cuộc tổng diễn tập 1930-1931, 1936-1939. Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám đã tạo ra cơ sở, tiền đề vững chắc để Nhân dân tin tưởng, đi theo tiếng gọi của Đảng.

Cách mạng Tháng Tám 1945 dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đề ra đường lối cách mạng đúng đắn, sáng tạo, tập hợp mọi người Việt Nam yêu nước trong mặt trận dân tộc thống nhất rộng lớn để tiến hành cuộc Tổng khởi nghĩa long trời, lở đất, có ý nghĩa lịch sử.

Chỉ trong vòng 15 ngày (từ 14/8 đến 28/8/1945), 25 triệu đồng bào ta đã vùng lên giành chính quyền, Tổng khởi nghĩa thắng lợi. Cách mạng Tháng Tám thành công, ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh trịnh trọng đọc bản Tuyên ngôn Độc lập khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Thắng lợi vĩ đại của Cách mạng Tháng Tám là thắng lợi của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, là biểu tượng rực rỡ của tinh thần yêu nước nồng nàn, ý chí quật cường không chịu mất nước, không cam làm nô lệ và khát vọng tự do, hòa bình ấm no, hạnh phúc, cường thịnh của dân tộc Việt Nam đã được hun đúc qua hàng nghìn năm; đồng thời, là thắng lợi của việc kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại.

Giá trị trường tồn

Sau Cách mạng Tháng Tám, cả dân tộc bước vào thời kỳ “kháng chiến kiến quốc”. Đất nước ta phải đương đầu với ba thứ giặc là giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm; thù trong, giặc ngoài… Người nói, giành chính quyền đã khó, giữ chính quyền còn khó hơn.

Lịch sử đã chứng minh, Tổng khởi nghĩa không thể lấy thời điểm nào khác ngoài thời điểm Chủ tịch Hồ Chí Minh và Trung ương Đảng đã chọn. Vận dụng yếu tố thời cơ giành thắng lợi cho Cách mạng Tháng Tám năm 1945 của Hồ Chí Minh đã đạt đến độ thiên tài.

Gắn liền với cuộc cách mạng long trời lỡ đất ấy là thế hệ thanh niên dưới sự dìu dắt của Bác Hồ: có tinh thần yêu nước nồng nàn, quyết không làm nô lệ cho bọn thực dân đế quốc, với tinh thần “Thà hy sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ”. Tinh thần đó đã được các thế hệ thanh niên chống Pháp, chống Mỹ của dân tộc kế thừa và phát huy đến đỉnh cao với chiến dịch Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu” và Đại thắng mùa Xuân 1975 đi vào lịch sử toàn thế giới như một kỳ tích anh hùng.

Với những chiến công bất hủ ấy, dân tộc Việt Nam trong thế kỷ XX đã nổi bật lên chiến trường quốc tế như một dân tộc bất khả chiến bại, một dân tộc đã từng đánh thắng mọi loại kẻ thù xâm lược. “Nước mất thì nhà tan”, “Không có gì quý hơn độc lập tự do”, chân lý ấy thấm sâu vào tâm trí của mỗi thanh niên yêu nước Việt Nam và đã tôi luyện nên ý chí quật cường của cả dân tộc. Thế hệ thanh niên Cách mạng Tháng Tám, thế hệ thanh niên chống Pháp và chống Mỹ đã góp phần xứng đáng vào việc rửa nỗi nhục mất nước cho dân tộc Việt Nam.

Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám đã để lại cho chúng ta nhiều bài học quý giá nhưng có lẽ bài học về xây

dựng khối đại đoàn kết toàn dân, khơi dậy và phát huy sức mạnh chủ nghĩa yêu nước vẫn là bài học thiết thực, hiệu quả nhất. Thực tiễn cách mạng nước ta dưới sự lãnh đạo của Đảng hơn 95 năm qua đã minh chứng rõ điều đó. “Chèo thuyền cũng là dân, lật thuyền cũng là dân”, các bậc tiền bối đã dạy và cảnh báo cháu con như thế.

Cách mạng Tháng Tám thành công nhờ sự lãnh đạo tài tình của Đảng, Bác Hồ; nhờ sức mạnh đại đoàn kết, bản lĩnh, trí tuệ, ý chí quật cường của toàn dân tộc; là thắng lợi vĩ đại của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh được Đảng ta vận dụng một cách sáng tạo để “lựa tình thế, chọn thời cơ”, đưa ra những quyết sách đúng đắn, sáng tạo ở tầm chiến lược, làm nên những sự kiện vĩ đại có tầm vóc và đi vào lịch sử của dân tộc và thế giới.

Không chỉ có ý nghĩa quan trọng đối với dân tộc Việt Nam, Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là thắng lợi đầu tiên trong thời đại mới của một dân tộc nhược tiểu đã tự đấu tranh giải phóng khỏi ách đế quốc thực dân. Thắng lợi này đã cổ vũ mạnh mẽ cuộc đấu tranh của các dân tộc bị áp bức chống ách nô dịch của chủ nghĩa đế quốc, mở ra thời kỳ tan rã của chủ nghĩa thực dân cũ trên toàn thế giới. Tinh thần “Dễ mười lần không dân cũng chịu/ Khó trăm lần dân liệu cũng xong” cùng bài học sâu sắc về sự đoàn kết, “lấy dân làm gốc” của Cách mạng Tháng Tám đã được kế thừa và phát huy, đặc biệt sau gần 40 năm đổi mới, đất nước đã đạt được nhiều thành tựu to lớn và có ý nghĩa lịch sử: Kinh tế phát triển, đời sống Nhân dân được cải thiện; chính trị, xã hội ổn định, quốc phòng, an ninh được bảo đảm; đối ngoại và hội nhập quốc tế ngày càng mở rộng; thế và lực của quốc gia được tăng cường; niềm tin của Nhân dân vào sự lãnh đạo của Ðảng ngày càng được củng cố; đã mang đến cơ hội đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, bài học xuyên suốt của Cách mạng Tháng Tám về đại đoàn kết toàn dân, luôn dựa vào sức mạnh của Nhân dân vẫn còn nguyên giá trị. Với việc xác định lòng dân là mạch nguồn tạo nên sức mạnh nội sinh, tin tưởng rằng Đảng sẽ tiếp tục huy động sức mạnh toàn dân tộc lãnh đạo cách mạng Việt Nam vượt qua mọi khó khăn, thách thức, giành nhiều thắng lợi hơn nữa, góp phần phát triển đất nước trong kỷ nguyên thịnh vượng.

                           

1. Hồ Chí Minh,Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t.3, tr. 596.

2. Văn kiện Đảng, Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000, t. 2, tr. 2.

 

NGUYỄN THANH HOÀNG

Nguồn: Tạp chí VHNT số 616, tháng 8-2025

 

 

 

;