Tóm tắt: Bài viết nghiên cứu sự tiếp biến cấu trúc tuyến từ các mẫu thức hoa văn thực vật Angkor đến hoa văn thực vật trang trí trên Hô Cheng chùa Khmer Nam Bộ. Nghiên cứu kết hợp khảo sát thực địa, phân tích hình thức và so sánh lịch sử - phong cách nhằm nhận diện những yếu tố kế thừa và biến đổi trong tổ chức hệ thống tuyến. Kết quả cho thấy, hoa văn thực vật trên Hô Cheng vẫn duy trì những nguyên lý tạo hình cơ bản của truyền thống Khmer, đặc biệt là vai trò định hướng của tuyến chính, cấu trúc đối xứng và nguyên lý lặp lại có biến đổi. Tuy nhiên, so với nhóm mẫu thức Angkor được lựa chọn làm cơ sở đối sánh, hoa văn trên Hô Cheng có xu hướng giảm mật độ tuyến phụ và chi tiết vi mô, giản lược mức độ chồng lớp, mở rộng khoảng nghỉ thị giác và nhấn mạnh hình thái tổng thể của mô típ. Qua đó, hệ thống trang trí vừa duy trì tính liên tục của truyền thống tạo hình Khmer vừa hình thành những đặc điểm thị giác riêng trong mỹ thuật Khmer Nam Bộ.
Trên văn đàn Việt Nam hiện nay, Bùi Việt Thắng được bạn đọc trân trọng biết đến là nhà văn, nhà giáo, nhà nghiên cứu và là một trong những chuyên gia đặc sắc về thi pháp thuộc hai thể loại chủ chốt: tiểu thuyết, truyện ngắn - bạn đọc đánh giá đó chẳng khác gì “công nghiệp nặng” của văn đàn. Với tiểu thuyết, nhà nghiên cứu Bùi Việt Thắng đồng thời triển khai hai chiều kích tiếp cận: vừa ngấm sâu đặc trưng thể loại, tìm tòi phát hiện những vấn đề mang tính nguyên lý của thể loại; vừa thẩm thấu luận giải thực tiễn tác phẩm cũng như bám sát sinh hoạt thể loại trong bối cảnh thời đại. Thành tựu nghiên cứu tiểu thuyết của ông quy tụ trong tập tiểu luận phê bình rất công phu: "Thi pháp tiểu thuyết hiện đại" do Nhà xuất bản Thanh Niên ấn hành, năm 2019.
Tóm tắt: Ca khúc trường ca Việt Nam xuất hiện vào những năm đầu trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của dân tộc ta. Nó không giống như thể loại ballad của phương Tây, mà ca khúc trường ca Việt Nam có những đặc điểm riêng về hình thức, cấu trúc và nội dung phản ánh, đó là tính liên khúc, liên đoạn. Chính những đặc điểm riêng đó đã khiến cho ca khúc trường ca Việt Nam có sự khác biệt với nhiều thể loại thanh nhạc khác trên thế giới. Nhưng điều quan trọng hơn, sự ra đời của ca khúc trường ca Việt Nam, ngoài việc góp phần tạo nên tính đa dạng cho nền ca khúc cách mạng, nó còn đáp ứng nhu cầu lịch sử và mang nhiều giá trị về văn hóa, nghệ thuật.
Tóm tắt: Hòa tấu dàn nhạc dân tộc đương đại là một trong những thành tựu quan trọng của quá trình hiện đại hóa âm nhạc truyền thống Việt Nam. Tuy nhiên, thực tiễn biểu diễn và đào tạo hiện nay cho thấy chất lượng hòa tấu chưa thật đồng đều, còn thiếu những công trình nghiên cứu chuyên sâu, đặc biệt tại các cơ sở đào tạo chuyên nghiệp trên phạm vi cả nước. Bài viết hướng đến mục tiêu phân tích quá trình hình thành, phát triển của nghệ thuật hòa tấu dàn nhạc dân tộc đương đại, từ đó đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng nghệ thuật, góp phần phát huy giá trị âm nhạc dân tộc trong đời sống hiện đại hôm nay.
Tóm tắt: Ròm (2020) của đạo diễn Trần Thanh Huy là một trong những hiện tượng đáng chú ý nhất của điện ảnh Việt Nam những năm gần đây. Bộ phim giành giải Làn sóng mới tại Liên hoan phim Busan 2019 dành cho các tác phẩm châu Á xuất sắc, trước khi trở thành “hiện tượng” phòng vé trong nước với doanh thu gần 64 tỷ đồng. Lấy bối cảnh những góc khuất của Thành phố Hồ Chí Minh, bộ phim tái hiện chân thực đời sống đô thị qua hình ảnh khu chung cư xập xệ, những con hẻm chật hẹp và khu chợ dân sinh xô bồ. Trên nền bối cảnh ấy, các số phận con người được khắc họa sắc nét, phản ánh sự bấp bênh, vòng lặp đói nghèo và những bất cập trong quá trình đô thị hóa như giải phóng mặt bằng hay tệ nạn cờ bạc. Bằng lối kể chuyện giàu hiện thực và thủ pháp điện ảnh độc đáo, nổi bật là góc máy nghiêng xuyên suốt, Ròm vừa ghi dấu ấn nghệ thuật vừa khơi gợi sự đồng cảm sâu sắc với những thân phận nhỏ bé, trở thành bước tiến quan trọng của điện ảnh Việt Nam trên cả sân nhà lẫn trường quốc tế.
Tóm tắt: Trải qua hơn một thế kỷ hình thành và phát triển, kịch nói Việt Nam luôn lấy cuộc sống đương thời làm đối tượng và mục đích phản ánh. Sau Đổi mới năm 1986, đất nước có nhiều chuyển biến sâu sắc trong đời sống xã hội, mở ra một nguồn đề tài lớn, hấp dẫn nhưng cũng đầy thử thách đối với người sáng tác kịch. Trên cơ sở khảo sát một số tác phẩm tiêu biểu và đối chiếu với thực tiễn đời sống sân khấu từ sau Đổi mới đến nay, bài viết tập trung làm rõ diện mạo của kịch bản chính luận gắn với các vấn đề thời sự xã hội trong văn học kịch Việt Nam; chỉ ra những thành tựu nổi bật của dòng kịch bản này trong việc phản ánh các xung đột xã hội đương đại; đồng thời nhận diện những giới hạn, bất cập và những vấn đề đang đặt ra đối với sáng tác kịch bản sân khấu hiện nay.
Tóm tắt: Cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 đã thúc đẩy ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong điện ảnh và truyền thông số, làm thay đổi cách hình ảnh văn hóa được hình thành, tái cấu trúc và lan tỏa. Điện ảnh không đơn thuần là một tác phẩm hoàn chỉnh mà trở thành nguồn dữ liệu hình ảnh được lưu thông, tái sử dụng trong môi trường số, qua đó tăng cường vai trò truyền dẫn của sức mạnh mềm văn hóa. Sự chuyển dịch này đã làm thay đổi phương thức lan tỏa bản sắc, biểu đạt văn hóa và định hình thương hiệu quốc gia, đồng thời đặt ra những thách thức về quyền đối với dữ liệu hình ảnh và khả năng kiểm soát việc khai thác, sử dụng. Trong bối cảnh Việt Nam, việc gia tăng sức mạnh mềm văn hóa cần gắn với xác lập quyền đối với dữ liệu hình ảnh và xây dựng cơ chế bảo vệ tài sản trí tuệ, quyền biểu đạt văn hóa trong môi trường số.
Tóm tắt: Lễ tế đàn Xã Tắc là một trong ba lễ tế Đại tự quan trọng nhất dưới triều các vua Nguyễn ở Huế. Trong khuôn khổ của cuộc tế lễ này, ca chương, một thể loại âm nhạc duy nhất có mặt trong nhạc lễ cung đình nói chung, tế Xã Tắc nói riêng, giữ vai trò quan trọng quyết định cho sự thành công của buổi lễ. Ca chương được coi như tiếng nói, hay sợi dây giao hòa kết nối âm dương, giữa con người với thế giới tâm linh và vũ trụ bằng ngôn ngữ đại diện duy nhất là âm nhạc. Việc tìm hiểu những đặc điểm âm nhạc của các ca chương trong lễ tế đàn Xã Tắc là việc làm mang tính cấp thiết trong việc bảo tồn, phát huy giá trị của di sản này trước xu thế hội nhập, toàn cầu hóa hiện nay.
Tóm tắt: Trong bối cảnh ngành Công nghiệp thời trang chủ yếu vận hành dựa trên hệ thống kích thước tiêu chuẩn, nhóm đối tượng có dáng người đặc biệt - những hình thể lệch chuẩn do yếu tố sinh học và xã hội hoặc do bệnh lý, thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận trang phục vừa đảm bảo công năng, vừa đáp ứng thẩm mỹ. Nghiên cứu đề xuất ứng dụng nghệ thuật gấp giấy như một giải pháp thiết kế linh hoạt mang tính đột phá và lấy người mặc làm trung tâm. Bằng phương pháp nghiên cứu lý thuyết kết hợp phân tích đặc điểm nhân trắc học và cấu trúc trang phục đặc thù, bài viết tập trung làm rõ khả năng ứng dụng của các nếp gấp tự do trong việc điều chỉnh tỷ lệ thị giác và tạo ra các khoảng trống cấu trúc bù đắp thể tích cho cơ thể. Đồng thời, khẳng định tính khả thi của việc tích hợp các ngôn ngữ nếp gấp vào quy trình dựng phom trang phục cho dáng người đặc biệt, góp phần hiện thực hóa tư duy thiết kế bao trùm, trao quyền tự tin cho người mặc và tôn vinh sự đa dạng hình thể trong thực tiễn ngành Thời trang hiện đại.
Tóm tắt: Là một trong những tác phẩm điện ảnh cách mạng thời kỳ đầu, chuyển thể từ truyện ký "Một chuyện chép ở bệnh viện", bộ phim "Chị Tư Hậu" (1962) có dung lượng 115 phút, hệ màu đen trắng do Hãng Phim truyện Việt Nam thực hiện. Đạo diễn Phạm Kỳ Nam đã có được sự hỗ trợ của nhà văn Bùi Đức Ái trong quá trình xây dựng kịch bản. Trung thành với nguyên tác văn học, nội dung của bộ phim kể về cuộc đời tiêu biểu, sống có ý nghĩa, quyết tâm phục vụ cách mạng của một người phụ nữ miền Nam trong kháng chiến chống Pháp. Vận dụng lý thuyết dịch liên ký hiệu cùng phương pháp so sánh đối chiếu, bài viết tập trung đánh giá việc tái sáng tạo của phim điện ảnh Chị Tư Hậu nhằm tôn vinh hình tượng nữ chiến sĩ cách mạng miền Nam, một tượng đài sáng ngời từ hiện thực đời sống đến nghệ thuật.
Tóm tắt: Bài viết phân tích quá trình chuyển hóa của Nhà hát Thành phố Hồ Chí Minh từ một di sản kiến trúc thuộc địa Pháp thành một thiết chế văn hóa đa năng trong bối cảnh phát triển công nghiệp văn hóa. Trên cơ sở tiếp cận liên ngành về di sản và công nghiệp văn hóa, nghiên cứu làm rõ sự biến đổi công năng của nhà hát qua các giai đoạn lịch sử, từ không gian phục vụ cộng đồng thuộc địa đến thiết chế văn hóa phục vụ công chúng và đời sống xã hội đương đại. Kết quả cho thấy công năng của nhà hát luôn gắn với bối cảnh chính trị - xã hội và định hướng văn hóa của từng thời kỳ, đồng thời thể hiện khả năng thích ứng linh hoạt của di tích. Trong bối cảnh công nghiệp văn hóa và chuyển đổi số, nhà hát đã từng bước đổi mới mô hình hoạt động, đa dạng hóa chương trình biểu diễn, mở rộng không gian sáng tạo và tăng cường kết nối với thị trường văn hóa. Qua đó, công trình không chỉ được bảo tồn về mặt kiến trúc mà còn được tái cấu trúc như một nguồn lực cho phát triển kinh tế, văn hóa. Nghiên cứu cũng góp phần khẳng định vai trò của di sản kiến trúc trong việc hình thành thiết chế văn hóa năng động, đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh công nghiệp văn hóa và hội nhập quốc tế.