Tóm tắt: Tái cấu trúc văn hóa được hiểu là quá trình kiến tạo cơ chế văn hóa mới trên nền tảng các giá trị truyền thống, biểu hiện thông qua các tiến trình tái sáng chế, tái định vị và tái trình hiện. Bài viết phân tích quá trình tái cấu trúc thực hành văn hóa sinh kế của người Chăm ở làng Bàu Trúc (Khánh Hòa) trong bối cảnh phát triển du lịch. Nghiên cứu sử dụng phương pháp dân tộc học, với dữ liệu được thu thập qua nhiều đợt điền dã giai đoạn 2023-2025, kết hợp quan sát tham dự, phỏng vấn sâu và tổng hợp tư liệu thứ cấp. Kết quả cho thấy, bên cạnh việc duy trì các sinh kế truyền thống như nghề gốm và nông nghiệp, cộng đồng Chăm ở Bàu Trúc đã chủ động sáng tạo và đa dạng hóa sinh kế gắn với du lịch, bao gồm trình diễn văn hóa, kinh doanh lưu trú và ẩm thực, bán hàng trực tuyến và tổ chức các hoạt động trải nghiệm làng nghề. Những biến chuyển này phản ánh vai trò chủ thể tự quyết của cộng đồng trong việc tái định vị sinh kế và tái tổ chức nguồn lực văn hóa nhằm thích ứng với thị trường du lịch, qua đó góp phần làm rõ cơ chế nội sinh của quá trình tái cấu trúc thực hành văn hóa sinh kế ở các cộng đồng thiểu số trong bối cảnh phát triển du lịch hiện nay.

Tóm tắt: Bài viết phân tích giá trị, thực trạng bảo tồn di sản Tết Khu Cù Tê - nghi lễ truyền thống đặc sắc của người La Chí ở Xín Mần (Tuyên Quang) - nghi lễ phản ánh sâu sắc đời sống tín ngưỡng, tri thức bản địa và bản sắc văn hóa tộc người. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và biến đổi xã hội, việc thực hành Tết Khu Cù Tê đang đứng trước nhiều thách thức: nguy cơ mai một nghi lễ, suy giảm số người tham dự, hạn chế trong công tác lưu trữ và truyền dạy... Dựa trên tư liệu điền dã và khảo sát thực tế, kết hợp với định hướng ứng dụng công nghệ số, tác giả đề xuất các giải pháp bảo tồn Tết Khu Cù Tê trong thời đại số nhằm giữ gìn giá trị truyền thống và lan tỏa giá trị di sản bằng phương thức hiện đại.

Giữa trập trùng núi non vùng biên Mường Khương (Lào Cai), nơi bản làng Nùng Dín nép mình dưới tán rừng già và chân núi đá trắng, có một điệu múa đã tồn tại lặng lẽ qua nhiều thế hệ. Không ồn ào, không phô trương, múa ngựa giấy của người Nùng Dín không chỉ là một loại hình nghệ thuật dân gian, mà còn là nghi lễ thiêng liêng, là cây cầu nối giữa cõi dương và cõi âm, giữa con người với tổ tiên, thần linh và ký ức cộng đồng.

Nghi thức cúng khồông bếp (cúng vía bếp) của người Mường thường diễn ra vào dịp cuối năm hoặc khi sửa sang, làm lại bếp mới, với mục đích xua đuổi điều không may và cầu mong sự ấm no.

Múa bát của đồng bào dân tộc Tày ở tỉnh Thái Nguyên là nét văn hóa dân gian có giá trị đặc biệt, kết tinh từ đời sống lao động, sinh hoạt và thế giới quan của cộng đồng.

Tóm tắt: Bài báo phân tích mối quan hệ giữa truyền thống và sự biến đổi trong nghi lễ tang ma của người Mông ở miền núi Thanh Hóa. Các nghi thức tang ma truyền thống vẫn được duy trì, phản ánh quan niệm về linh hồn, đạo hiếu và sự cố kết cộng đồng. Tuy nhiên, trước tác động của đời sống đương đại, tang lễ đã có những điều chỉnh đáng kể: thời gian rút ngắn, nghi lễ giản lược, xu hướng tổ chức tiết kiệm và thiết thực hơn, cùng với sự chuyển biến tích cực trong nhận thức của thế hệ trẻ. Những thay đổi này cho thấy sức sống nội sinh và khả năng thích nghi linh hoạt của văn hóa Mông trong dòng chảy hiện đại hóa, đồng thời khẳng định tính bền vững của các giá trị truyền thống khi được kế thừa và điều chỉnh phù hợp với bối cảnh mới.

Hà Nội hiện sở hữu hơn 1.300 làng nghề và làng có nghề, trong đó hàng trăm làng nghề truyền thống vẫn đang lưu giữ những tinh hoa kỹ nghệ và giá trị văn hóa đặc sắc. Trước sức ép của đô thị hóa, toàn cầu hóa và biến động thị trường, nhiều làng nghề đang đứng trước nguy cơ mai một. Việc bảo tồn và phát huy làng nghề trở thành nhiệm vụ quan trọng để phát triển văn hóa Thủ đô, thúc đẩy công nghiệp văn hóa và xây dựng nông thôn mới bền vững. Mô hình du lịch trải nghiệm làng nghề nổi lên như một giải pháp góp phần bảo tồn di sản, thúc đẩy kinh tế cộng đồng và lan tỏa bản sắc văn hóa Hà Nội trong bối cảnh hội nhập.

Tóm tắt: Hương ước là một thiết chế tự trị quan trọng trong làng xã truyền thống Việt Nam, phản ánh rõ nét cơ chế quản trị cộng đồng từ bên dưới. Dựa trên phân tích một số bản hương ước cổ tiêu biểu vùng đồng bằng của tỉnh Thanh Hóa, bài viết làm rõ các nguyên tắc điều hành xã hội được quy định chặt chẽ trong các hương ước như: bầu chọn chức dịch, giám sát công việc chung, quy tắc thưởng - phạt minh bạch, gìn giữ tài sản công và duy trì đạo lý cộng đồng. Những giá trị đó thể hiện một mô hình quản trị xã hội mang tính tự chủ, đồng thuận và gắn kết chặt chẽ với phong tục - đạo lý làng xã. Bài viết cũng đưa ra một số gợi ý, trong bối cảnh hiện nay, việc kế thừa có chọn lọc những giá trị ấy có thể góp phần thúc đẩy quản trị cộng đồng hiệu quả, tăng cường gắn kết xã hội và hỗ trợ phát triển bền vững ở nông thôn Việt Nam.

Tóm tắt: Bài viết đề cập đến một số chính sách đãi ngộ của nhà Lê Sơ với nhiều chế độ khác nhau: phong thưởng, ban tước, ban quốc tính, lập miếu thờ liệt sĩ, lập lời thề tướng sĩ đồng lòng tưởng nhớ tấm gương trung liệt, cấp sắc, ban ruộng thờ tự, cho phép dựng từ đường, lăng mộ… nhằm mục đích biệt đãi những đóng góp, hy sinh của những tướng lĩnh, nghĩa sĩ là công thần khai quốc, có công với nhà Lê Sơ. Sự coi trọng và ban hành chính sách đối với người có công là một nét đặc sắc của nhà Lê Sơ trong các triều đại quân chủ Việt Nam. Chế độ này đã xây dựng đội ngũ quan lại chuyên nghiệp cho triều đình thời kỳ hậu chiến, đồng thời tiếp tục thúc đẩy quá trình huyền thoại hóa, thiêng hóa các nhân vật lịch sử trong đời sống văn hóa dân gian, tạo dựng nên hiện tượng tín ngưỡng độc đáo ở Thanh Hóa.